کتاب چغازنبیل (بافت شهری و جنبه های معماری در ایلام باستان) ( انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری سخن)

کتاب چغازنبیل اثر بهزاد مفیدی نصرآبادی

پژوهشی درباره بافت شهری و جنبه های معماری یکی از مهم ترین محوطه های باستانی ایران و جهان است. چغازنبیل به عنوان یکی از برجسته ترین یادگارهای تمدن ایلام، تصویری ارزشمند از توانایی های معماری، سازمان شهری و باورهای فرهنگی مردمان این سرزمین در دوران باستان ارائه میکند. مطالعه ساختار این شهر و بناهای آن، تنها بررسی مجموعه ای از سازه های تاریخی نیست، بلکه راهی برای شناخت بخشی از اندیشه و شیوه زندگی جامعه ای است که در شکل گیری فرهنگ ایران باستان نقش داشته است.

معماری چغازنبیل را می توان در ارتباط با سازمان فضایی و ساختار شهری آن بررسی کرد. نحوه قرارگیری بناها، فضاهای مذهبی و بخش های مختلف مجموعه، نشان دهنده نوعی نظم و برنامه ریزی است که شناخت آن میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره نگاه ایلامیان به شهر، معماری و محیط پیرامون در اختیار پژوهشگر قرار دهد. مصالح، شیوه ساخت، تناسبات و ویژگی های معماری نیز هر یک بخشی از دانش فنی و تجربه سازندگان این مجموعه را آشکار میکنند. یکی از جنبه های مهم مطالعه چغازنبیل، پیوند میان معماری و باورهای مذهبی است.

بناهای این محوطه را نمیتوان جدا از نظام اعتقادی و ساختار اجتماعی ایلامیان بررسی کرد. توجه به فضاهای آیینی، ارتباط میان بخش های مختلف و جایگاه بناهای شاخص، زمینه ای برای درک بهتر رابطه میان قدرت، مذهب و شهر در ایلام باستان فراهم میکند. از این منظر، چغازنبیل تنها یک اثر معماری نیست، بلکه سندی از یک نظام فرهنگی و تمدنی گسترده است. «چغازنبیل» برای دانشجویان و پژوهشگران معماری، باستان شناسی، شهرسازی و تاریخ ایران باستان و همچنین علاقه مندان به میراث فرهنگی، اثری قابل توجه به شمار می آید.

پژوهش بهزاد مفیدی نصرآبادی با تمرکز بر ساختار شهری و جنبه های معماری، امکان نگاه دقیق تر به این محوطه تاریخی را فراهم میکند و مخاطب را با اهمیت مطالعه آثار باستانی از منظر معماری و شهرسازی آشنا میسازد. این کتاب در نهایت یادآور ارزش چغازنبیل به عنوان یکی از مهم ترین شواهد تمدن ایلام و بخشی ماندگار از میراث تاریخی ایران است.