کتاب دیزاین و دموکراسی: اندیشه های کنشگرانه و مثال های عملی برای آزادی عمل اجتماعی - سیاسی ( نشر مشکی)

کتاب دیزاین و دموکراسی اثر میشائیل ارلهوف و مازیار رضایی

آیا دموکراسی، تنها در مجلس و پای صندوقهای رأی خلاصه می شود، یا میتوان آن را در بافتارِ روزمرۀ اشیاء، فضاها و تصاویر پیرامونمان جستوجو کرد؟

کتاب حاضر پاسخی قاطع به این پرسش می دهد و افق های تازه ای را در نسبتِ میان طراحی و زیستِ سیاسی می گشاید. «دیزاین و دموکراسی» به قلم میشائیل ارلهوف و مازیار رضایی و با ترجمۀ مریم پور اسماعیل، نه یک رسالۀ نظریِ صرف، که کارگاهی عملی برای کنشگریِ طراحانه در عرصۀ عمومی است. این اثر، از همان سطرهای نخست، این پیش فرض را به چالش می کشد که طراحی، حرفه ای خنثی و صرفاً زیبایی شناختی است؛ بلکه آن را ابزاری نیرومند برای مشارکتِ مدنی و برساختنِ وجاهتِ عمومی می داند.

ارلهوف و رضایی، با تکیه بر نمونه های عینی از سراسر جهان، نشان میدهند که چگونه طراحی می تواند به مثابه بستری برای گفتوگو و مقاومتِ خلاقانه عمل کند. از بازطراحیِ فضاهای شهری برای توانمندسازیِ گروه های حاشیه ای تا ساختِ پلتفرم های بصری که صدایِ شهروندان را به گوشِ قدرت می رسانند، هر کدام از مثال های این کتاب، مصداقی است از تلاش برای تحققِ خودمختاریِ جمعی.

رویکردِ این دو نویسنده، بهره مند از گفتمانِ انتقادیِ معاصر است؛ گفتمانی که مرزهای سنتی میانِ متخصص و شهروند را فرو میریزد و بر هم آفرینیِ معنا در فضاهای شهری و دیجیتال تأکید می گذارد. آن ها نشان میدهند که عدالتِ بصری، نه در دسترسیِ صرف به تصاویر، که در قدرتِ روایتگریِ همگانی ریشه دارد. آنچه این کتاب را از دیگر آثار مشابه متمایز میسازد، پرهیزِ هوشمندانۀ آن از کلی گویی و تأکید بر راه کارهایِ عملیاتی است.

نویسندگان، با زبانی روان اما مستحکم، برای هریک از چالشهای دموکراتیکِ جوامع معاصر – از قبیلِ قطبی سازیِ رسانه ای، بی تفاوتیِ مدنی و نابرابریِ فضایی – یک کار ویژۀ طراحی مشخص ارائه می دهند. به این ترتیب، «دیزاین و دموکراسی» به منزلۀ نقشه راهی برای تمام فعالانِ مدنی، دانشجویانِ هنر، معماران و طراحانی است که می خواهند نقش خود را فراتر از سفارش مشتری و در قامتِ کنشگری سیاسی - اجتماعی بازتعریف کنند. باشد که این صفحات، جرقه هایِ امید را در دل هر خواننده ای زنده کند که به دنبال جهانیِ مشارکتی تر و عادلانه تر است.