کتاب تخریب با دیزاین: چطور دیزاینرها دنیا را تخریب کردند و برای بازسازی اش چه کار می توانیم بکنیم؟ (نشر مشکی)

کتاب تخریب با دیزاین اثر کتاب تخریب با دیزاین

آیا تا به حال به این فکر کرده اید که چرا با وجود انبوه طراحانِ خلاق، بسیاری از محصولات و سامانه های پیرامون ما نه تنها زندگی را آسان تر نمی کنند، که آن را پیچیده تر، ناعادلانه تر و حتی خطرناکتر کرده اند؟

کتاب پیش رو پاسخی تکان دهنده به این پرسش می دهد. «تخریب با دیزاین» نوشتۀ مایک مونتیرو با ترجمۀ نیما جم، سپری است برای واکاوی این پارادوکس که چگونه ابزارهای طراحی مدرن – از نرم افزارهای روزمره تا زیرساخت های شهری – به جای خدمت به انسان، به عاملی برای فرسایشِ روانی، زیست محیطی و اجتماعی بدل شده اند. این اثر با رویکردی میان رشته ای، مرزهای سنتی رشته را در می نوردد و آن را در بسترِ گفتمانِ اخلاق، سیاست و روانشناسیِ شناختی بازتعریف می کند.

مونتیرو، با نگاهی موشکافانه به نمونه های ملموس، نشان می دهد که بسیاری از «راه حل های» طراحی، درواقع مسئله هایی بزرگتر هستند. او با تشریح «سوگیری های شناختی» نهفته در فرایندِ طراحی، از این می گوید که چگونه طراحان، اغلب ناآگاهانه، گرفتار «تله های هم رأیی» و «ساده سازی افراطی» می شوند و درنتیجه، «نظام های طراحی»ای می سازند که نه تنها قابلیتِ دسترسیِ همگانی را نقض می کنند، بلکه با غفلت از پیامدهای زیست محیطیِ خود، به تخریبِ زیست جهانِ طبیعی دامن می زنند.

از جمله مهمترین دستاوردهای این کتاب، صورت بندی نوعی «اخلاقِ حرف هایِ پویا»ست؛ اخلاقی که طراح را از یک مجری صرف، به کنشگریِ طراحانه و مسئول تبدیل می کند. اما آنچه این اثر را از یک نقدِ خشک و منفعلانه متمایز می سازد، عبور از وادیِ ویرانگری و ورود به عرصۀ بازسازی است. نویسنده در فصل های میانی، مجموعه ای از ابزارهایِ عملی ارائه می دهد تا طراح بیاموزد چگونه «قدرتِ نه گفتن» را در برابر کارفرمایانِ فاقد وجدان اخلاقی تمرین کند، چگونه فرایندهای ارزیابیِ تأثیراتِ مخرب را نهادینه کند و چگونه با تشکیل تیم هایِ متنوع و چندصدایی، از تکرارِ فجایعِ طراحی شدۀ گذشته جلوگیری کند.

ترجمۀ دقیق و روان نیما جم، این منشورِ اخلاقیِ ضروری را به جامعۀ طراحیِ ایران هدیه کرده است؛ جامعه ای که امروز بیش از هر زمان دیگری به تأمل در «مسئولیت اجتماعی» خویش نیازمند است. خواندن این کتاب برای هر کسی که دستی در طراحی دارد – از گرافیست و دیجیتالِ آرتیست تا طراحِ صنعتی و شهرساز – نه یک انتخاب، که یک ضرورتِ اخلاقی است؛ چرا که آیندۀ جهان، به انتخاب هایِ طراحیِ امروزِ ما وابسته است. باشد که این صفحات، سرآغازی باشد بر جنبشی برای جهانی عادلانه تر، انسانی ر و زیست پذیرتر.