کتاب لباس و پوشاک ایرانیان در صد سال اخیر (پهلوی تا به امروز) (نشر بیهق کتاب)

کتاب لباس و پوشاک ایرانیان در صد سال اخیر اثر حسین یاوری

پوشاک، فراتر از پوششی ساده برای تن، آیینه تمام‌نمای تحولات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی هر جامعه‌ای به شمار می‌رود. لباس، روایتی خاموش از هویت، باورها، سلیقه‌ها و دگرگونی‌های یک ملت در بستر زمان است. کتاب پیش رو، سفری است جذاب و تأمل‌برانگیز در تاریخ پوشاک ایرانیان در صد سال اخیر، از دوران قاجار تا به امروز. حسین یاوری، مؤلف این اثر، با نگاهی پژوهشگرانه و دقتی تحسین‌برانگیز، گوشه‌هایی از این تحولات شگرف را به تصویر کشیده و دریچه‌ای نو به روی علاقه‌مندان به تاریخ، فرهنگ، هنر و جامعه‌شناسی ایران گشوده است.

صد سال اخیر، بی‌گمان یکی از پرتلاطم‌ترین و تأثیرگذارترین دوره‌های تاریخ ایران به شمار می‌رود. این دوران، شاهد دگرگونی‌های بنیادین در تمامی عرصه‌های زندگی ایرانیان بوده است و پوشاک نیز از این تحولات بی‌نصیب نمانده است. از لباس‌های سنتی و پرنقش‌ونگار دوران قاجار با کلاه‌های نمدی و شال‌های بافتنی، تا تغییرات اساسی در دوران پهلوی که با روی کار آمدن مدرنیته، کت‌وشلوار، کلاه شاپو و لباس‌های فرنگی جایگزین پوشاک کهن شدند و سپس به دوران انقلاب اسلامی و بازگشت به پوشش‌های متأثر از ارزش‌های دینی و ملی. هر یک از این دوره‌ها، روایتی از نگاه ایرانیان به خود، به جهان و به هویت خویشتن را در قالب پارچه و رنگ و فرم به نمایش گذاشته است. مؤلف در این اثر، با بهره‌گیری از منابع تاریخی، عکس‌ها، سفرنامه‌ها، اسناد و نیز نمونه‌های ملموس از پوشاک، تصویری گویا و مستند از این سیر تحول ارائه می‌دهد.

او نشان می‌دهد که چگونه عواملی چون سیاست‌های حکومتی، ارتباط با فرهنگ‌های بیگانه، تغییرات اقتصادی، رشد صنعت نساجی، تحولات اجتماعی و نیز جنبش‌های زنان، هرکدام به‌نوبه‌ خود، تأثیری عمیق بر آنچه ایرانیان بر تن می‌کرده‌اند، گذاشته‌اند. کتاب همچنین به تنوع پوشاک در اقوام و مناطق گوناگون ایران، تأثیر اقلیم بر نوع پوشش، و نیز بازگشت دوباره به ریشه‌ها و احیای لباس‌های سنتی در سال‌های اخیر پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه پوشاک، همواره بازتابی از هویت جستجوگر و پویای ایرانیان بوده است. قطع وزیری و جلد شومیز با دوام، همراه با کاغذ تحریر مرغوب، مطالعه این کتاب را به تجربه‌ای دلنشین بدل کرده است.

انتشارات بیهق کتاب نیز با انتشار این اثر، سهمی ارزنده در ثبت و روایت یکی از مهم‌ترین ابعاد تاریخ اجتماعی ایران داشته است. بی‌گمان، این کتاب برای پژوهشگران، دانشجویان، هنرمندان، طراحان لباس و همه دلبستگان به تاریخ و فرهنگ ایران، سرمایه‌ای گران‌بها و خواندنی خواهد بود.