خمسه نظامی شاه طهماسبی نشر فرهنگستان هنر

مولف: نظامی
شابک: -
قطع کتاب: رحلی
تعداد صفحه: 808 -۱۷ نگاره
زبان: فارسی
نوبت چاپ: یکم
ناشر: فرهنگستان هنر
نوع جلد: طرح چرم همراه با قاب
نوع کاغذ: گلاسه
کد کالا: 10713
25,000,000 تومان
پشتیبانی روزهای کاری
پشتیبانی روزهای کاری
ارسال از طریق سیستم پستی
ارسال از طریق سیستم پستی
سوالات متداول
سوالات متداول

خمسه نظامی شاه‌طهماسبی؛ شاهکاری بی‌بدیل از هنر و فرهنگ ایران

خمسه نظامی شاه‌طهماسبی یکی از بی‌نظیرترین آثار هنری و ادبی عهد صفوی است که فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران با اهتمام به بازنشر این شاهکار ماندگار، گامی ارزشمند در راستای حفظ و معرفی میراث هنری ایران برداشته است.

فرهنگ ایرانی ـ اسلامی از بزرگ‌ترین فرهنگ‌های اسطوره‌متن‌ساز جهان به شمار می‌رود. شاهنامه فردوسی، خمسه نظامی، گلستان و بوستان سعدی و آثار دیگری از این دست، نمونه‌هایی از اسطوره‌متن‌های بزرگ ایران و جهان هستند؛ متونی که از مرزهای زبانی و فرهنگی یک ملت فراتر رفته‌اند و با تأثیرگذاری بر آثار دیگر و زمینه‌سازی برای خلق متن‌های نوین، نقشی مهم در شکل‌گیری جهان متنی ایفا کرده‌اند.

در میان این آثار، خمسه حکیم نظامی، شامل منظومه‌های مخزن‌الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت‌پیکر و اسکندرنامه، از جایگاهی ویژه برخوردار است. این منظومه‌های ادبی بدیع که مضامین گوناگون دینی، تعلیمی و تغزلی را در قالب تصاویری ناب و خیال‌انگیز بازتاب داده‌اند، اندکی پس از سرایش، به سرمشق و الگویی برای دیگر آفرینندگان آثار ادبی تبدیل شدند. اقتباس، استقبال و نظیره‌سازی از این منظومه‌ها نیز به خلق آثار بسیاری انجامید.

نظامی در اشعار خود با زیبایی و ظرافت از هنرهای گوناگون، همچون نقاشی، معماری، موسیقی، مجسمه‌سازی و صنایع دستی سخن گفته است. او همچنین از هنرمندان و نقاشانی چون مانی، شاپور و شیده، موسیقی‌دانانی چون باربد و نکیسا، فرهاد مجسمه‌ساز و سنمار معمار یاد کرده و از این طریق، زمینه‌ای ارزشمند برای شناخت وضعیت هنر در روزگار خویش فراهم آورده است.

صورت و محتوای منظومه‌های پنج‌گانه نظامی، هنرمندان بسیاری را بر آن داشته است تا با الهام از این اسطوره‌متن سترگ، به آفرینش آثار هنری بپردازند. ازاین‌رو، روایت‌های خمسه در حوزه‌های گوناگون هنری جلوه یافته‌اند و از بستر نظام کلامی فراتر رفته‌اند تا در نظام‌های نشانه‌ای دیگری همچون نقاشی، موسیقی، تئاتر و سینما بازآفرینی شوند. امروزه می‌توان به هزاران اثر هنری در حوزه‌های مختلف اشاره کرد که با الهام از خمسه نظامی پدید آمده‌اند.

خمسه نظامی گنجوی، با کتابت شاه محمود نیشابوری، استاد مسلم خط نستعلیق، و برخورداری از نگاره‌های استادانی بی‌بدیل چون سلطان محمد عراقی، میرک اصفهانی، میرزا علی، میرسید علی و دیگر هنرمندان برجسته، در گذر قرن‌ها از دستبردها مصون مانده و به‌صورت کتابی واحد در کتابخانه بریتانیا حفظ شده است.

این اثر که هر پنج مثنوی نظامی گنجوی را در بر می‌گیرد، مشتمل بر ۴۰۴ ورق (۸۰۸ صفحه) و ۱۷ نگاره است که از میان آن‌ها می‌توان به نگاره معروف معراج حضرت رسول اکرم (ص)، اثر سلطان محمد، اشاره کرد. تاریخ انجامه نسخه نیز سال ۹۴۶ هجری قمری را نشان می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های برجسته این نسخه، تشعیر و حل‌کاری است؛ شیوه‌ای از تزیین حاشیه صفحات با نقوش گیاهی و حیوانی مطلا که پیشینه‌ای دیرینه در هنر ایرانی دارد و در این اثر به اوج کمال خود رسیده است. هر یک از ۸۰۸ صفحه این نسخه، تشعیری منحصربه‌فرد دارد که در بسیاری از موارد، مناظر طبیعی را به تصویر می‌کشد. تنوع چشمگیر این نقوش چنان است که بیننده در هر صفحه با منظره‌ای تازه روبه‌رو می‌شود؛ منظره‌ای که طراوت و لطافت آن، روح و جان را نوازش می‌دهد.

فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، با هدف احیا و گسترش هویت زیبایی‌شناختی ایرانی ـ اسلامی، بازجست و تبیین قابلیت‌های هنری خمسه نظامی و بازآفرینی و گسترش ظرفیت‌های نشانه‌ای آن در حوزه‌های گوناگون هنرهای دیداری، موسیقایی، نمایشی و دیگر شاخه‌های هنری، با همکاری شماری از نهادها و دانشگاه‌های کشور، برگزاری همایش «خمسه‌نگاری؛ بازنمود خمسه در هنر» را در دستور کار خود قرار داد. این فرهنگستان با تشکیل شورای علمی و دعوت از هنرمندان و پژوهشگران، زمینه‌ساز نگاهی دوباره به منظومه‌های نظامی شد و بار دیگر توجه‌ها را به این آثار برجسته ادبی و هنری معطوف ساخت.

بازخوردها
    ارسال بازخورد
    • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
    • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
    • - لطفا فارسی بنویسید.
    • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
    • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد