منتخب آثار پنجمین دوسالانه تذهیب های قرآنی (نشر آستان قدس رضوی)

منتخب آثار پنجمین دوسالانه تذهیب های قرآنی اثر علی ثابت نیا

هنر تذهیب، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین، ظریف‌ترین و معنوی‌ترین شاخه‌های هنرهای اسلامی و ایرانی، همواره نقشی بی‌بدیل در آراستنِ نسخ خطی، به‌ویژه قرآن‌های نفیس، ایفا کرده است. تذهیب، نه تنها یک آرایشِ سطحی و ظاهری نیست، بلکه تجلیِ عشق و ارادت هنرمند به کلام الهی و تلاشی برای نزدیک‌تر شدن به حقیقت و زیباییِ بی‌نهایت است. طرح‌های اسلیمی و ختایی، نقوشِ هندسیِ منظم و رنگ‌هایِ زرّین و لاجوردیِ تذهیب‌ها، همگی بازتاب‌دهنده‌ی نظمِ کیهانی، وحدتِ الهی و جمالِ بی‌انتهای پروردگارند.

در دوران معاصر، برگزاری دوسالانه‌های تذهیب‌های قرآنی، گامی ارزشمند در جهتِ احیا، ترویج و پاسداشتِ این هنرِ اصیل و مقدس بوده است و فرصتی برای هنرمندانِ جوان و پیشکسوت فراهم آورده تا با خلقِ آثاری نوآورانه و در عین حال وفادار به سنت، جلو‌های تازه از این هنرِ جاودانه را به نمایش بگذارند. کتاب «منتخب آثار پنجمین دوسالانه تذهیب‌های قرآنی» که به‌همت علی ثابت‌نیا گردآوری و تدوین شده است، گزیده‌ای از بهترین و برجسته‌ترین آثارِ این رویدادِ هنریِ ارزشمند را به مخاطب تقدیم می‌کند و آینه‌ای است تمام‌نما از تنوع، خلاقیت و تعهدِ هنرمندانِ معاصرِ ایرانی به هنرِ قرآنی.

پنجمین دوسالانه تذهیب‌های قرآنی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین رویدادهای هنریِ کشور در حوزه‌ی هنرهای سنتی، میزبانِ جمعِ کثیری از هنرمندانِ برجسته و مستعد از سراسر ایران بود. این رویداد، که با استقبالِ بی‌نظیر جامعه‌ی هنری مواجه شد، فرصتی برای ارائه‌ی آثاری بدیع و خلاقانه در زمینه‌ی تذهیب، تشعیر، اسلیمی، جدول‌کشی و سایر شاخه‌های مرتبط با کتاب‌آراییِ قرآنی فراهم آورد. کتاب حاضر، با انتخابِ آثارِ برگزیده‌ی این دوسالانه، تصویری گویا و روشن از روندها، رویکردها و نوآوری‌هایِ هنرمندانِ معاصر در عرصه‌ی تذهیبِ قرآنی به دست می‌دهد.

در این مجموعه، خواننده با آثاری مواجه می‌شود که هر یک، با بهره‌گیری از رنگ‌هایِ سنتی (از جمله زرّین، لاجوردی، شنگرفی و سبزِ زمردی)، نقوشِ اصیل و ترکیب‌بندی‌هایِ خلاقانه، ضمنِ پایبندی به اصولِ کهنِ این هنر، رویکردی تازه و نوآورانه را نیز به نمایش می‌گذارند و نشان می‌دهند که هنرِ تذهیب، علیرغمِ قدمتِ دیرینه‌اش، همچنان ظرفیتِ بالایی برای رشد، تکامل و هم‌آوایی با ذوق و سلیقه‌ی روز دارد. یکی از ویژگی‌هایِ برجسته‌ی این کتاب، توجهِ ویژه‌ی آن به تنوعِ سبک‌ها و رویکردهایِ هنری در میانِ هنرمندانِ شرکت‌کننده در این دوسالانه است. در این مجموعه، شاهدِ آثاری از هنرمندانِ پیشکسوت و با تجربه هستیم که با تسلطی کامل بر تکنیک‌هایِ کلاسیک، آثاری استادانه و چشمنواز خلق کرده‌اند، و در کنار آن‌ها، آثاری از هنرمندانِ جوان و خلاق که با رویکردهایِ نوین و تجربیاتی تازه، به بازتعریفِ مفاهیمِ سنتیِ تذهیب پرداخته‌اند و مرزهایِ این هنرِ کهن را به چالش کشیده‌اند.

این تنوع و تکثر، به‌خوبی نشان‌دهنده‌ی پویایی، شادابی و حیاتِ مستمرِ هنرِ تذهیبِ قرآنی در ایرانِ معاصر است و امیدواری به آینده‌ای روشن برای این هنرِ اصیل را در دلِ بیننده و پژوهشگر زنده می‌کند. همچنین، مؤلف (گردآورنده) با ارائه‌ی توضیحاتِ تکمیلی در موردِ هر اثر، از جمله تکنیک‌هایِ به‌کاررفته، مواد و مصالح، و نیز ایده‌ی پشتِ هر اثر، به درکِ عمیق‌ترِ مخاطب از آثارِ هنری و زمینه‌هایِ ذهنی و خلاقانه‌ی خالقانِ آنها کمک شایانی کرده است. کیفیتِ بالای چاپ و صفحه‌آراییِ کتاب، با قطعِ رحلی، جلدِ شومیز و کاغذِ گلاسه‌ی مرغوب، امکانِ نمایشِ جزییاتِ ظریفِ تذهیب‌ها، از جمله ظرافتِ خطوطِ اسلیمی، درخششِ رنگِ زرّین و لطافتِ رنگ‌هایِ لاجوردی را به‌خوبی فراهم آورده است. تصاویرِ باکیفیت و تمام‌رنگی که در این کتاب گردآوری شده‌اند، خود، گنجینه‌ای بصری و الهام‌بخش برای هنرمندان، دانشجویان و تمامیِ علاقمندان به هنرهایِ سنتی و اسلامی است.

انتشار این اثر توسط (انتشارات آستان قدس رضوی) که خود نمادِ تعهد و تخصص در حوزه‌ی نشرِ آثارِ دینی و هنری است، بر اعتبار و ارزشِ این کتاب می‌افزاید. «منتخب آثار پنجمین دوسالانه تذهیب‌های قرآنی» در نهایت، نه فقط یک کاتالوگ یا مجموعه‌ای از تصاویرِ هنری، بلکه روایتی تصویری از عشق، ایمان و خلاقیتِ نسلِ معاصرِ هنرمندانِ ایرانی است.