کتاب روش ساختن کمانچه ( انتشارت پارت)

کتاب روش ساختن کمانچه اثر ناصر شیرازی

کمانچه، با صدای گرم و غمگین خود، یکی از اصیل‌ترین و تأثیرگذارترین سازهای موسیقی ایرانی است. این ساز، که ریشه‌ای کهن در فرهنگ و تاریخ این سرزمین دارد، با ظرافت و زیبایی منحصربه‌فرد خود، همواره مورد توجه نوازندگان و سازندگان بسیاری بوده است. ساخت کمانچه، هنری است که با دقت، حوصله و شناخت دقیق از اجزای ساز و تأثیر هر بخش بر صدای نهایی، به دست می‌آید.

کتاب «روش ساختن کمانچه» نوشته‌ی ناصر شیرازی، یکی از جامع‌ترین و کاربردی‌ترین منابعی است که در این حوزه به زبان فارسی منتشر شده و راهنمایی گام‌به‌گام برای کسانی است که می‌خواهند این ساز اصیل ایرانی را از صفر تا صد بسازند. ناصر شیرازی، که با کتاب «روش ساختن سه‌تار» نیز در حوزه‌ی سازسازی شناخته شده، در این کتاب نیز با تکیه بر تجربیات عملی و دانش فنی خود، تمام مراحل ساخت کمانچه را با جزییات کامل شرح داده است. از انتخاب چوب مناسب برای کاسه‌ی طنینی (که از چوب‌های سخت و مرغوبی چون گردو یا توت انتخاب می‌شود)، تا شکل‌دهی به کاسه، ساخت دسته و سرپنجه، انتخاب و نصب پوست، و نهایتاً پرداخت نهایی و کوک.

آنچه این کتاب را از بسیاری منابع مشابه متمایز می‌کند، دقت و وسواس نویسنده در ارائه‌ی توضیحات فنی همراه با تصاویر و نقشه‌های دقیق است. این ویژگی، به ویژه برای کسانی که تازه به عرصه‌ی سازسازی پا گذاشته‌اند، بسیار ارزشمند است و آنها را از سردرگمی در مراحل مختلف کار نجات می‌دهد. یکی از نکات جالب‌توجه و کاربردی در این کتاب، پرداختن به تفاوت‌های ظریف میان کمانچه‌های سبک‌های مختلف نوازندگی است. شیرازی، ضمن توضیح ساختار کلی ساز، به تفاوت‌های آن در مکاتب مختلف (مانند شیوه‌ی تهران، خراسان یا کردستان) و تأثیر این تفاوت‌ها بر صدای نهایی ساز نیز اشاره کرده است. این موضوع، به ویژه برای نوازندگانی که به دنبال ساخت سازی متناسب با سبک اجرایی خود هستند، بسیار ارزشمند است. همچنین، کتاب به ابزارهای لازم برای سازندگی و نحوه‌ی استفاده از هر یک اشاره دارد و به هنرجو کمک می‌کند تا با کمترین امکانات و در عین حال با بالاترین کیفیت، دست به ساخت این ساز زیبا بزند. از مباحث دیگر این کتاب می‌توان به تنظیم پرده‌بندی، نحوه‌ی نصب و تنظیم خرک، و تکنیک‌های رنگ‌آمیزی و جلا دادن ساز اشاره کرد.

«روش ساختن کمانچه» که با کیفیت مطلوب و در قطع رحلی توسط انتشارات پارت منتشر شده است، نه تنها برای کسانی که قصد دارند کمانچه بسازند مفید است، بلکه برای نوازندگان و علاقه‌مندان به شناخت بیشتر ساز خود نیز منبعی ارزشمند محسوب می‌شود. درک عمیق‌تر از اجزای ساز و نحوه‌ی تأثیر هر بخش بر صدای نهایی، می‌تواند به نوازنده در انتخاب بهتر، نگهداری صحیح‌تر و حتی تنظیم ظریف‌تر سازش کمک کند. در یک کلام، این کتاب، راهنمایی مطمئن و کاربردی برای هر کسی است که می‌خواهد با این ساز دوست‌داشتنی و پراحساس، نه فقط از نزدیک آشنا شود، بلکه دستی بر آتش صنعت گرانبهای سازسازی ایرانی بزند.