کتاب مفرش دست باته های عشایری و روستایی ایران (3) ( انتشارات چاپ و نشر نظر)

کتاب مفرش دست باته های عشایری و روستایی ایران (3) عکس پرویز تناولی و همراهان 

ایران سرزمینی است که در بطن تاریخ و فرهنگ خود، همواره جایگاهی ویژه برای هنرهای دستی و صنایع ظریف قائل بوده است. در این میان، مفرش‌های دست‌بافت عشایری و روستایی نه تنها پوشش‌هایی برای زمین، بلکه روایت‌گرانی خاموش از هزاران سال زیستِ کوچ‌روی، سادگی و خلاقیت انسانی هستند.

اثری که پیش رو دارید، حاصل تلاش سه مؤلف اندیشمند است که با نگاهی موشکافانه به این میراث ارزشمند، توانسته‌اند پرده از رازهای نهفته در نقش‌ها، رنگ‌ها و بافت‌های این دست‌بافته‌ها بردارند. این کتاب، بیش از یک مرجع علمی، راهی به سوی درک پیوند ناگسستنی میان زندگی عشایری و هنرِ روزمره‌ی آنان است. آنچه این اثر را از دیگر نوشته‌های مشابه متمایز می‌کند، توجه ویژه به جنبه‌های زیبایی‌شناسی و مردم‌شناسی توأمان با هم است. مؤلفان با کنکاش در طرح‌های روی جلد که توسط روشنک مافی طراحی شده، و بهره‌گیری از عکس‌های چشم نواز پرویز تناولی، سهند بهروزی و توکا احمدجو، توانسته‌اند تصویری زنده و ملموس از بافت‌های روستایی و عشایری ارائه دهند.

این عکس‌ها نه صرفاً مستند، بلکه تفسیری هنرمندانه از بافت‌هایی هستند که هر یک، هویتی منحصربه‌فرد و داستانی کهن در خود جای داده‌اند. در این کتاب، ساختار بافت، رنگ‌شناسی طبیعی، نقوش نمادین و کاربردهای روزمره‌ی مفرش‌ها در کنار یکدیگر مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. صفحات اثر، با کاغذ گلاسه و جلد سخت پارچه‌ای، نه تنها از نظر محتوا، بلکه از لحاظ فیزیکِ اثر نیز به مخاطب احساس لمس یک شیء اصیل و ارزشمند را منتقل می‌کند.

قطع وزیری و صفحه‌آرایی منظم، مطالعه‌ی این اثر را به سفری بصری و ذهنی در میان کوچ‌نشینان و روستانشینان ایران تبدیل کرده است. از نکات برجسته‌ی این پژوهش، توجه به نقش زنان در خلق این آثار است؛ زنانی که با ذوق و مهارت خویش، نه تنها نیازهای زندگی روزمره را تأمین می‌کرده‌اند، بلکه میراثی از زیبایی و هویت را نسل به نسل منتقل ساخته‌اند. مؤلفان با استناد به نمونه‌های میدانی و مستندات تصویری، نشان می‌دهند که هر گره و هر نقش، زبانِ گویای یک قوم و آیینه‌ی تمام‌نمای باورها، امیدها و رویاهای آنان است.

در نهایت، این کتاب برای هر پژوهشگر هنرهای سنتی، مردم‌شناس، طراح فرش و حتی هر علاقه‌مندی به فرهنگ ایرانی، منبعی مغتنم و الهام‌ بخش خواهد بود. مطالعه‌ی آن، درک ما را از ارزش‌ های نهفته در دست‌ بافته‌های ساده‌ی عشایری عمیق‌تر می‌کند و دریچه‌ای نو به سوی شناخت هنر زیستن در دل طبیعت می‌گشاید. اثری که فارغ از هر نوبت چاپ و شماره‌ای، خود به تنهایی گنجینه‌ای از دانش و زیبایی است.