کتاب باغ نظر: مجموعه پیش درآمدها، رنگ‌ها و قطعات موسیقی مجلسی تنظیم برای تار (نشر افکار)

کتاب باغ نظر اثر فرامرز پایور

موسیقی ایران در مسیر تحول خود از سنت شفاهی به نظام مکتوب، همواره مدیون اندیشمندانی بوده است که با اشراف بر ظرافت های دستگاهی و قدرت تحلیل ساختاری، توانسته اند میراث گذشتگان را با زبانی نو و منضبط به آیندگان منتقل کنند. استاد فرامرز پایور، بی تردید یکی از ستون های اصلی این جریان است؛ هنرمندی که با نگاهی آکادمیک و در عین حال وفادار به اصالت های ردیف، توانست قطعاتی بیافریند که در عین سادگی در ساختار، پیچیدگی و غنای موسیقایی عمیقی را در خود جای داده اند.

کتاب باغ نظر، جلوه ای شاخص از این تفکر نظام مند است که مجموعه ای از پیش درآمدها، رنگ ها و قطعات مجلسی را در بر می گیرد. اهمیت این اثر تنها در گردآوری نت ها خلاصه نمی شود، بلکه در رویکرد علمی استاد پایور برای تدوین قطعاتی است که هر یک می توانند به عنوان الگوهای آموزشی و اجرایی مورد استفاده قرار گیرند. قطعاتی که در این کتاب آمده اند، همگی از استانداردهای زیبایی شناسی موسیقی دستگاهی برخوردارند و اجرای آن ها نیازمند تسلط بر تکنیک های اجرایی و درک درست از جملات است. در این میان، نقش مهرداد دلنوازی در تنظیم این قطعات برای ساز تار، واجد اهمیتی دوچندان است.

انتقال قطعاتی که ذاتا بر اساس منطق و تکنیک های ساز سنتور طراحی و تنظیم شده اند به ساز تار، امری است که نیازمند شناخت دقیق از ویژگی های صوتی و فیزیک تار است. دلنوازی با درک درستی که از سبک و سیاق پایور داشته، توانسته است روح قطعات را حفظ کرده و در عین حال آن ها را به گونه ای به رشته تحریر درآورد که برای نوازندگان تار، اجرایی و وفادار به اصل اثر باشد. این مجموعه، راهنمایی ارزشمند برای نوازندگانی است که در جستجوی پلی میان ردیف و اجرای کنسرت هستند.

قطعات انتخاب شده در این کتاب، از پیش درآمدهایی که پایه های اولیه یک اجرای رسمی را می سازند تا رنگ هایی که نبض و ریتم موسیقی ایرانی را تداعی می کنند، همگی نشان از هوش و ذوق آهنگسازی مولف دارند. استفاده از این کتاب، دریچه ای تازه به روی هنرجویان می گشاید تا با تکیه بر متنی منقح، به مطالعه دقیق تر جملات، تحریرها و نحوه بسط و گسترش گوشه ها بپردازند. در مجموع، این کتاب فراتر از یک دفتر نت، گنجینه ای از تجربه و دانش موسیقایی است.

باغ نظر برای هر نوازنده تار که قصد دارد با ادبیات موسیقی فاخر ایران آشنا شود و مهارت های اجرایی خود را در قالب های کلاسیک و تکنیکال ارتقا دهد، اثری ضروری و کاربردی است. هر صفحه از این کتاب، نشانی از استواری و ذوق ایرانی دارد که در پیوندی میان ذهن خلاق پایور و دستان توانمند دلنوازی پدید آمده است.