کتاب کارکرد های ساختاری هارمونی (انتشارات پارت)

کتاب کارکردهای ساختاری هارمونی اثر آرنولد شونبرگ

آهنگساز و نظریه‌پرداز بزرگ سده‌ی بیستم، یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین متون آموزشی و نظری در حوزه‌ی هارمونی به شمار می‌رود. شونبرگ که خود بنیان‌گذار مکتب دوازده‌نغمگی و از چهره‌های سرنوشت‌ساز موسیقی مدرن است، در این اثر درس‌آموخته‌های سال‌ها تدریس و تجربه‌ی آهنگسازی خود را در قالبی نظام‌مند عرضه کرده است.

تمرکز اصلی کتاب بر کارکرد آکوردها و روابط ساختاری میان آن‌هاست؛ نگاهی که هارمونی را نه مجموعه‌ای از قواعد ایستا، بلکه سامانه‌ای پویا و منطقی می‌داند که در آن هر آکورد بر حسب جایگاه و نقش خود در حرکت هارمونیک معنا می‌یابد. این رویکرد کارکردی، نوآوری شونبرگ نسبت به متون سنتی هارمونی است و به هنرجو و آهنگساز کمک می‌کند تا به‌جای حفظ کردن فرمول‌ها، منطق درونی زبان هارمونیک را درک کند و توانایی تحلیل و خلق آثار را در خود پرورش دهد.

ترجمه‌ی سروش نظیری با رعایت دقت اصطلاح‌شناختی، این اثر دشوار و تخصصی را در دسترس دانشجویان آهنگسازی، نوازندگان و موسیقی‌شناسان ایرانی قرار داده و خلأ وجودی یک مرجع جدی هارمونی به زبان فارسی را پُر کرده است. از منظر ویژگی‌های فیزیکی، انتخاب قطع رحلی برای این کتاب تصمیمی آگاهانه و ضروری از سوی انتشارات پارت است. در متون آموزشی موسیقی، به‌ویژه آثاری که همچون این کتاب سرشار از نمونه‌های نت‌نویسی، مثال‌های تحلیلی چندخطی و نمودارهای هارمونیک هستند، ابعاد رحلی نقشی تعیین‌کننده در خوانایی ایفا می‌کند؛ این قطع، فضای کافی برای درج خطوط حامل، نشانات و توضیحات حاشیه‌ای را فراهم می‌آورد و از فشردگی نت‌ها که خوانایی مثال‌های موسیقایی را مخدوش می‌سازد، جلوگیری می‌کند.

همچنین قطع رحلی با سنت رایج استفاده از پایه‌ی نت و میز کار در کلاس‌های آهنگسازی هماهنگ است و به هنرجو امکان می‌دهد در حین تمرین و نواختن، به‌آسانی به متن و مثال‌ها رجوع کند. صحافی شومیز نیز با ماهیت کاربردی و آموزشی کتاب سازگار است؛ این نوع صحافی، گشودگی مطلوب صفحات روی میز کار را ممکن می‌سازد و ضمن کنترل قیمت نهایی، کتاب را در دسترس طیف گسترده‌ای از هنرجویان قرار می‌دهد.

کاغذ بالکی نیز با در نظر گرفتن حجم منطقی اثر، تعادلی میان کیفیت چاپ نت‌ها و وزن کتاب برقرار کرده است. مجموعه‌ی این عناصر، اثری را شکل داده که هم از نظر محتوایی مرجعی معتبر در آموزش هارمونی است و هم در ساختار مادی، برای استفاده‌ی روزمره‌ی هنرجویان و مدرسان موسیقی کارآمد و مناسب است.