کتاب آشنایی با هنرهای سنتی ایران (انتشارات فرهنگ صبا)

کتاب آشنایی با هنرهای سنتی ایران اثر مهرداد احمدی شیخانی، مرجان کشاورزی

هنرهای سنتی ایران، آیینه تمام‌نمای فرهنگ، باورها، زیبایی‌شناسی و هویت این مرزوبوم هستند. از گره‌چینی و معرق گرفته تا نگارگری، خوشنویسی، میناکاری، سفالگری و فرشبافی، هر یک روایتگر ظرافتی‌اند که نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.

اما متأسفانه در روزگار ما، بسیاری از این هنرها تنها در موزه‌ها یا کارگاه‌های محدود نفس می‌کشند و نسل جوان آشنایی عمیقی با مبانی نظری و تاریخی آن‌ها ندارد. کتاب پیش رو، با عنوان «آشنایی با هنرهای سنتی ایران»، کوششی است برای پر کردن همین خلأ. این اثر که توسط مهرداد احمدی شیخانی و مرجان کشاورزی با زبانی ساده اما مستند تألیف شده، در ۸۰ صفحه با قطع رقعی و جلد شومیز، راهنمایی فشرده و کارآمد برای ورود به دنیای شگفت‌انگیز هنرهای سنتی ایران است.

در این کتاب، برخلاف بسیاری از منابع حجیم و تخصصی، سعی شده تا ابتدا تعریف روشنی از هنر سنتی و تفاوت آن با هنر مدرن و قوم‌نگار ارائه شود. سپس مهم‌ترین شاخه‌های هنری مانند کاشی‌کاری، آینه‌کاری، تذهیب، تشعیر، نقاشی قهوه‌خانه‌ای، قلمزنی و نمدمالی معرفی می‌گردد. یکی از نقاط قوت این کتاب، توجه به بافتار تاریخی و مذهبی این هنرهاست. برای نمونه، خواننده متوجه می‌شود که چرا اسلیمی و ختایی در تزیینات مساجد و نسخ خطی قرآن تکرار می‌شوند یا خطاطان چگونه با الهام از اشعار عرفانی، به خلق شاهکارهایی چون خط نستعلیق دست زده‌اند.

همچنین نقش هنرهای سنتی در اقتصاد محلی و اشتغال‌زایی در شهرهایی مانند اصفهان، تبریز، شیراز و کرمان به صورت مختصر اما تأثیرگذار بیان شده است. کتاب حاضر با کاغذ تحریر و صفحه‌آرایی منظم، هم برای دانشجویان رشته‌های هنر، معماری، صنایع دستی و تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی مناسب است و هم برای تمامی علاقه‌مندان به گردشگری فرهنگی و میراث‌ناملموس. این دومین نوبت چاپ اثر است که با اصلاحات جزئی و افزودن واژه‌نامه مصور کوچک، غنی‌تر از چاپ اول در دسترس شما قرار گرفته است. امید است مطالعه این کتاب، جرقه‌ای برای پژوهش بیشتر، بازدید از کارگاه‌های سنتی یا حتی شروع یک کار عملی در یکی از این رشته‌های ارزشمند باشد.

چراکه حفظ هنرهای سنتی، فقط به ثبت رساندن آن‌ها در کتاب نیست، بلکه زنده نگه‌داشتن آن‌ها در زندگی روزمره است.