کتاب قالیچه‌های آذربایجان – قفقازی

کتاب قالیچه‌های آذربایجان ، قفقازی اثر سیاوش اولمک آزادی، لطیف کریموف، ورنر زولینگر

قالیچه‌های آذربایجانی-قفقازی، برخلاف قالی‌های درباری، گاه از دل ایل و روستا برمی‌خیزند و هر نقش، نشانی از باورها و زندگی روزمرهٔ بافندگانش دارد. «قالیچه‌های آذربایجان – قفقازی»، نوشته سیاوش اولمک آزادی، لطیف کریموف و ورنر زولینگر، کتابی است که به جای تمرکز بر قالی‌های شهری و تجاری، به سراغ مجموعه‌ای خاص و ارزشمند رفته است: مجموعهٔ اولمکه در سوئیس، که شامل قالیچه‌هایی از اوایل قرن نوزدهم تا یک‌چهارم نخست قرن بیستم می‌شود .

ترجمهٔ روان نازیلا دریائی و کورش کریم‌شاهی نیز، دسترسی مخاطبان فارسی‌زبان را به این اثر پژوهشی فراهم آورده است. آنچه این کتاب را از دیگر آثار حوزهٔ فرش قفقاز متمایز می‌سازد، جامعیت و رویکرد مستند آن است. کتاب در ۵۹۹ صفحه، نه تنها ۲۳۲ تصویر تمام‌صفحه رنگی از قالیچه‌ها را در خود جای داده، بلکه مقدمه‌ای تاریخی دربارهٔ منطقه، تکنیک‌های بافندگی، واژه‌نامهٔ تخصصی و کتاب‌شناسی نیز به همراه دارد . از سویی، حضور لطیف کریموف، از برجسته‌ترین پژوهشگران فرش آذربایجان، به اثر اعتباری علمی ویژه‌ای بخشیده است. از نسبت قالیچه‌های آذربایجان – قفقازی با مکتب‌های بافندگی چون قوبا، شیروان و تبریز گرفته تا نقش لچک و ترنج، نقوش هندسی و رنگ‌های گیاهی در آفرینش این آثار، همه و همه در این کتاب با نگاهی جامع بررسی شده‌اند.

این اثر، پاسخی است به نیاز پژوهشگران تاریخ هنر، فرش‌شناسی، مجموعه‌داران و تمامی کسانی که می‌خواهند فراتر از تماشای سطحی، به درک عمیق‌تری از هویت بصری و فرهنگی قالیچه‌های این منطقه دست یابند. قطع نیم رحلی این کتاب، امکان نمایش هرچه بهتر تصاویر رنگی و جزئیات بافت را فراهم ساخته و جلد گالینگور آن، بر شکوه و ماندگاری اثر افزوده است. کاغذ گلاسه با کیفیتی چشم‌نواز، بستری مناسب برای چاپ تصاویر با کیفیت قالیچه‌ها فراهم آورده و این کتاب با ۵۹۹ صفحه، گنجینه‌ای است از تصویرها، تحلیل‌ها و اسناد که هر پژوهشگر و علاقه‌مند به فرش را در مسیر شناخت این میراث یاری می‌رساند.

«قالیچه‌های آذربایجان – قفقازی»، فراتر از یک کتاب تصویری، دعوتی است به تأمل در پیوند هنر، تاریخ و زندگی مردمانی که این نقش‌ها را بر تار و پود نشاندند. این کتاب، برای پژوهشگران، دانشجویان، مجموعه‌داران و تمامی علاقه‌مندان به فرش و هنرهای سنتی، اثری ارزشمند و مرجع است که می‌تواند جرقه‌ای برای پژوهش‌های تازه و نگاهی نو به جهان قالیچه‌های قفقاز باشد.

امید که این اثر، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای فرش‌پژوهی ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای نقش‌ها، رنگ‌ها و بافت‌ها فرا خواند و او را در مسیر پاسداشت این میراث گران‌بها یاری رساند.