کتاب پژوهشی باستان شناسانه زیر انداز بافی ایران (نشر برگ نو)

کتاب پژوهشی باستان شناسانه زیر انداز بافی ایران اثر عبدالحسین قاسم نژاد

زیرانداز بافی، یکی از کهن‌ترین و اصیل‌ترین هنرهای صنعتی ایران زمین، نه تنها جلوه‌ای از ذوق و خلاقیت هنرمندان ایرانی، بلکه آیینه‌ای تمام‌نما از فرهنگ، باورها، زیست‌بوم و تحولات اجتماعی این سرزمین پهناور در طول هزاره‌هاست. از گلیم‌های ساده عشایری تا قالی‌های نفیس شهری، هر زیرانداز روایتی است از زندگی، کار، عشق و اندیشه مردمانی که با دستان خود، نقش‌هایی ماندگار بر تار و پود تاریخ بافته‌اند.

کتاب پیش رو، با عنوان «پژوهشی باستان‌شناسانه زیرانداز بافی ایران»، اثری ارزشمند و کم‌نظیر است که با رویکردی علمی و میدانی، به کاوش در ریشه‌ها، سیر تحول و جایگاه این هنر دیرینه در تمدن ایرانی می‌پردازد. عبدالحسین قاسم‌نژاد، مؤلف پژوهشگر این کتاب، با تکیه بر سال‌ها تحقیق و کاوش در حوزه باستان‌شناسی و هنرهای سنتی، توانسته است اثری فراهم آورد که در آن، زیرانداز بافی از منظر تاریخی، فنی و فرهنگی مورد واکاوی عمیق قرار می‌گیرد.

او در این کتاب، به جای بسنده کردن به توصیف‌های سطحی، با نگاهی موشکافانه و مستند، به بررسی دست‌ساخته‌های بافته‌شده در مناطق مختلف ایران می‌پردازد و نشان می‌دهد که هر نقش، هر رنگ و هر تکنیک، ریشه در شرایط اقلیمی، باورهای اساطیری و حتی مناسبات اقتصادی و اجتماعی دوران خود دارد. از زیراندازهای ساده و کاربردی عشایر کوچ‌رو که با طرح‌های هندسی و انتزاعی خود، روایتگر زندگی در طبیعت بکرند، تا دستبافته‌های ظریف و پیچیده شهری که با نقش‌مایه‌های گیاهی و حیوانی، جلوه‌گری از ذوق و هنر والای شهری را به نمایش می‌گذارند، همگی در این کتاب با دقتی ستودنی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌اند.

اهمیت این پژوهش، در رویکرد میان‌رشته‌ای آن است که باستان‌شناسی، هنر، تاریخ و مردم‌شناسی را در هم می‌آمیزد. قاسم‌نژاد با بهره‌گیری از شواهد مادی، اسناد تاریخی و نیز گفت‌وگو با بافندگان سنتی، تصویری جامع و چندلایه از جایگاه زیرانداز در بافتار فرهنگی ایران ارائه می‌دهد. او همچنین به تحولات فنی این هنر، از ابزارهای ابتدایی تا دستگاه‌های پیشرفته‌تر، و تغییرات تدریجی در طرح‌ها و رنگ‌بندی‌ها در ادوار مختلف تاریخی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این هنر اصیل، در عین وفاداری به ریشه‌های خود، با تغییرات زمانه نیز همگام شده است.

کتاب با تصاویر باکیفیت و چاپ گلاسه، برای پژوهشگران، دانشجویان رشته‌های هنری و باستان‌شناسی، و تمام علاقه‌مندان به میراث فرهنگی این سرزمین، منبعی غنی، مستند و الهام‌بخش خواهد بود.

باشد که این پژوهش، گامی استوار در مسیر شناخت و پاسداشت یکی از ارزشمندترین جلوه‌های هویت ایرانی باشد.