کتاب نگاهی به تاریخ درخشان فرش کاشان (نشر سروش)

کتاب نگاهی به تاریخ درخشان فرش کاشان اثر امیر حسین چیت سازیان

اثری ارزشمند و پژوهشی است که توسط امیرحسین چیت‌سازیان، پژوهشگر و کارشناس برجستهٔ حوزهٔ فرش دستباف ایران، با هدف ثبت و معرفی یکی از شکوهمندترین دوره‌های تاریخ هنر و صنعت فرش کشورمان تألیف شده است.

این کتاب، سفری است به اعماق تاریخ کهن کاشان، شهری که نامش با زیبایی، ظرافت و اصالت در عرصهٔ فرش‌بافی گره خورده و در طول قرن‌ها، به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید فرش در ایران و جهان شناخته می‌شود. آنچه این اثر را از سایر کتاب‌های مشابه متمایز می‌سازد، رویکرد جامع و موشکافانهٔ چیت‌سازیان در بررسی ابعاد مختلف تاریخی، هنری، فنی و اقتصادی فرش کاشان است؛ رویکردی که با تکیه بر مدارک تاریخی، اسناد معتبر و مشاهدات میدانی، تصویری روشن و مستند از فرازوفرودهای این هنر-صنعت ارزشمند ترسیم می‌کند.

کتاب با مروری بر پیشینهٔ تاریخی فرش‌بافی در کاشان آغاز می‌شود و به تدریج، خواننده را با دوره‌های طلایی این هنر، از دوران صفویه تا قاجار و پهلوی، آشنا می‌سازد. چیت‌سازیان با زبانی شیوا و علمی، به معرفی طرح‌ها و نقوش شاخص فرش کاشان، از جمله طرح لچک‌ترنج، طرح شاه‌عباسی، طرح درختی، طرح گلدانی و طرح محرابی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه هر یک از این طرح‌ها، ریشه در فرهنگ، طبیعت و باورهای مردم این منطقه دارند. همچنین رنگ‌شناسی و رنگ‌آمیزی ظریف و چشم‌نواز فرش کاشان، که اغلب با استفاده از رنگ‌های طبیعی و گیاهی انجام می‌شده، به‌تفصیل مورد بررسی قرار گرفته و نقش رنگ‌های لاکی، آبی، قرمز و کرم در ایجاد هماهنگی و زیبایی بصری این فرش‌ها تبیین شده است.

یکی از نقاط قوت برجستهٔ این کتاب، توجه به جنبهٔ فنی و بافندگی فرش کاشان است. چیت‌سازیان با دقتی ستودنی، به بررسی نوع گره (نامتقارن یا فارسی)، تراکم بافت، جنس تار و پود و ظرافت‌های بافت در دوره‌های مختلف پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه استادکاران و بافندگان کاشانی با مهارتی کم‌نظیر، توانسته‌اند آثاری بی‌بدیل خلق کنند که هر یک، خود گواهی بر ذوق و هنر والای ایرانیان است. همچنین معرفی بافندگان نامدار و کارگاه‌های معروف کاشان در دوره‌های مختلف، خواننده را با چهره‌هایی آشنا می‌سازد که نامشان با تاریخ فرش این شهر گره خورده و هر کدام، سهمی در اعتلای این هنر داشته‌اند.

انتشارات سروش با چاپ این مجموعهٔ ۱۷۶ صفحه‌ای در قطع وزیری و با کاغذ تحریر و جلد شومیز، گامی مؤثر در جهت حفظ و اشاعهٔ میراث فرهنگی و هنری ایران برداشته است. «نگاهی به تاریخ درخشان فرش کاشان» نه یک کتاب صرفاً تاریخی، بلکه شناسنامه‌ای است از هنر و هویت مردمانی که با دستان پرتوان خود، زیباترین فرش‌های جهان را بافته‌اند و با هر گره و هر نقش، داستان‌هایی از عشق، زندگی و فرهنگ کهن ایران را روایت کرده‌اند. این اثر، مرجعی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان، هنرمندان و تمام علاقه‌مندان به هنرهای سنتی و فرش دستباف ایران به شمار می‌رود.