کتاب تاریخ تاریخ هنر: سیری در تاریخ تکوین نظریه هنر (نشر سمت)

کتاب تاریخ تاریخ هنر اثر ورنن هاید ماینر

تاریخ هنر، به‌عنوان یکی از شاخه‌های بنیادین دانش انسانی، نه فقط به ثبت و توصیف آثار هنری در طول اعصار می‌پردازد، بلکه به‌دنبال درک و تبیین ماهیت، کارکرد و تحولات هنر در بستر تاریخ و فرهنگ بشری است. اما پرسش اساسی این است: خودِ «تاریخ هنر» به‌عنوان یک رشته‌ی علمی، چگونه شکل گرفته و تکوین یافته است؟ چه اندیشه‌ها، جریان‌ها و شخصیت‌هایی، نظریه‌های هنر را در طول زمان دگرگون ساخته‌اند؟

کتاب تاریخ تاریخ هنر: سیری در تاریخ تکوین نظریه هنر تألیف ورنن هاید ماینر، یکی از ارزشمندترین و جامع‌ترین آثار در این حوزه است که با نگاهی موشکافانه و فلسفی، به روایت این سیرِ تکاملی پرداخته است. این کتاب، نه یک اثر صرفاً تاریخی، بلکه سفری فکری در لایه‌های معنا، زیبایی و حقیقت هنر است که مسیر تحول نظریه‌پردازی درباره‌ی هنر را از دوران باستان تا عصر مدرن به تصویر می‌کشد. این اثر که در قطع وزیری و با ۴۴۰ صفحه منتشر شده، حاصل سال‌ها تحقیق و تدریس مؤلف در دانشگاه‌های معتبر جهان است. ماینر، با تکیه بر متون بنیادین فلسفه و هنر، به بررسی سیر تکوین نظریه‌های هنر از افلاطون و ارسطو در یونان باستان گرفته تا فیلسوفان قرن هجدهم و نوزدهم مانند کانت، هگل و شوپنهاور، و سپس جریان‌های مدرن و معاصر از جمله فرمالیسم، ساختارگرایی، پساساختارگرایی و نقد هنری پرداخته است.

او در این کتاب، به پرسش‌های اساسی پاسخ می‌دهد: ماهیت هنر چیست و چگونه در طول تاریخ تعریف آن تغییر کرده است؟ رابطه‌ی هنر با حقیقت، زیبایی، اخلاق و سیاست چه بوده است؟ هنرمند چه جایگاهی در جامعه داشته و این جایگاه چگونه دگرگون شده است؟ و سرانجام، چه نسبتی میان نظریه و عمل هنری وجود دارد؟ مؤلف با رویکردی تحلیلی و نقادانه، نشان می‌دهد که هر نظریه‌ی هنری، آینه‌ای است از جهان‌بینی، شرایط اجتماعی و دغدغه‌های فکریِ عصر خود و به‌همین‌ترتیب، تاریخ هنر، جدای از تاریخ اندیشه و فلسفه نیست. از نقاط قوت این کتاب، توجه ویژه‌ی آن به پیوند هنر با سایر حوزه‌های دانش بشری، از جمله فلسفه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و مردم‌شناسی است.

ماینر با رویکردی بینارشته‌ای، نشان می‌دهد که نظریه‌پردازی درباره‌ی هنر، همواره در گفت‌وگو با دیگر علوم انسانی شکل گرفته است و به‌همین‌دلیل، شناخت تاریخ این نظریه‌ها، نه فقط برای هنرمندان و مورخان هنر، بلکه برای هر اندیشمندی ضروری است. ترجمه‌ی روان و دقیق این کتاب توسط مسعود قاسمیان، امکان دسترسی مخاطبان فارسی‌زبان را به این اثر ارزشمند فراهم آورده است. انتشار آن توسط نشر سمت، گواهی بر جایگاه علمی و آموزشی آن برای دانشجویان رشته‌های تاریخ هنر، فلسفه هنر و مطالعات فرهنگی است. جلد شومیز و کاغذ تحریر این مجلد، مطالعه‌ی مکرر و بهره‌مندی از این متنِ عمیق و پرنکته را برای پژوهشگران و علاقه‌مندان آسان ساخته است.