کتاب آداب و فنون نقاشی و کتاب آرایی (نشر فرهنگستان هنر)

کتاب آداب و فنون نقاشی و کتابآرایی اثر ایو پورتر

این کتاب اثر پژوهشگر و متخصص برجستهٔ هنرهای اسلامی، یکی از جامع ترین و ارزشمندترین آثاری است که به معرفی و آموزش فنون و آیین های مرتبط با نقاشی و کتابآرایی در سنت هنر ایرانی-اسلامی پرداخته است.

این اثر با ترجمهٔ دقیق و پژوهشی زینب رجبی و توسط مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری فرهنگستان هنر در قطع وزیری و با ۳۰۴ صفحه بر روی کاغذ تحریر روانهٔ بازار نشر شده است. ایو پورتر در این کتاب، با رویکردی آموزشی و در عین حال پژوهشی، به بررسی همهٔ ابعاد هنر کتاب آرایی از جمله نگارگری، تشعیرسازی، تذهیب، جدول کشی و صحافی می پردازد و نشان می دهد که چگونه این هنرهای ظریف و به هم پیوسته، در سایهٔ آداب و فنون خاص خود، به خلق آثاری بدیع و ماندگار انجامیده اند که قرن هاست زینت بخش کتابخانه ها و موزههای جهان هستند.

مترجم، با تسلط بر مفاهیم تخصصی هنرهای سنتی و نثر دقیق فرانسوی، توانسته است محتوای غنی و پرمایهٔ این اثر را به فارسی شیوا و روان برگرداند و مخاطب را با دنیای شگفت انگیز ترکیب بندی های بدیع، رنگ های طبیعی، نقوش گیاهی و هندسی، و نیز اصول زیباشناختی حاکم بر کتاب آرایی ایرانی آشنا سازد. کتاب به موضوعاتی چون انواع کاغذها، جوهرها، قلم ها، ابزارهای تذهیب و شیوه های رنگ سازی و کاربرد آنها در خلق آثار هنری می پردازد و از سوی دیگر، با بررسی نمونه های شاخص از نسخه های خطی نفیس، به تحلیل سبک های مختلف نقاشی و کتاب آرایی در دوره های تاریخی گوناگون، از تیموری و صفوی تا قاجار، می پردازد.

پورتر در این اثر، بر اهمیت «آداب» در کنار «فنون» تأکید می کند و نشان می دهد که هنرمند کتاب آرای ایرانی، نه تنها باید بر تکنیک ها و مهارت های فنی مسلط باشد، بلکه با رویکردی عرفانی و اخلاقی، به کار خود به عنوان عبادتی هنرمندانه مینگرد و در پی خلق زیبایی ای است که بازتابدهندهٔ نظم و هماهنگی جهان هستی باشد. مطالعهٔ این کتاب، به تمامی نگارگران، تذهیب کاران، خوشنویسان، دانشجویان رشته های هنرهای تجسمی و صنایع دستی، همچنین پژوهشگران تاریخ هنر و نسخه شناسی توصیه می شود؛ چراکه «آداب و فنون نقاشی و کتاب آرایی» چون سفری است در دل هنرهای سنتی ایران که هر صفحه اش، کلیدی است برای گشودن درهای شناخت عمیق تر از زیبایی، ظرافت و معنویت نهفته در هنر کتاب آرایی این سرزمین کهن.