کتاب عکس مهرویان، خیال عارفان (مفهوم شناسی خیال در آرای مولانا) (نشر فرهنگستان هنر)

کتاب عکس مهرویان، خیال عارفان اثر حسن بلخاری قهی

خیال، به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین و پیچیده‌ترین مفاهیم در عرفان و فلسفه‌ی اسلامی، همواره نقشی محوری در ادراک، تخیل و آفرینش هنری ایفا کرده است. در اندیشه‌ی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، این مفهوم، نه فقط یک قوه‌ی ذهنی برای تصویرسازی، بلکه دریچه‌ای به سوی معنا، حقیقت و ارتباط با عالم غیب و عشق است.

مولانا، با نگاهی عمیق و نافذ، خیال را نه حجاب، که واسطه‌ای برای شهود و درکِ حقایقِ فرامادی می‌داند و در آثار خود، به‌ویژه در مثنوی معنوی، بارها به تبیین و تفسیر این مفهومِ شگفت‌انگیز پرداخته است. کتاب «عکس مهرویان، خیال عارفان (مفهوم‌شناسی خیال در آرای مولانا)» تألیف حسن بلخاری قهی، یکی از جامع‌ترین و دقیق‌ترین پژوهش‌های فارسی‌زبان در این حوزه است که با نگاهی موشکافانه و عرفانی، به کاوش در مفهوم خیال از منظر مولانا پرداخته است. این اثر که در قطع رقعی و با ۱۹۴ صفحه منتشر شده، حاصل سال‌ها تحقیق و تأمل مؤلف در آثار مولانا، به‌ویژه مثنوی معنوی، و نیز بهره‌گیری از آرای فیلسوفان و عارفانی چون ابن‌عربی، سهروردی و ملاصدرا است.

دکتر بلخاری قهی، با تکیه بر منابع معتبر و بهره‌گیری از روش‌های نوین تفسیر و هرمنوتیک، به مفهوم‌شناسی خیال در اندیشه‌ی مولانا پرداخته و نشان داده است که چگونه این مفهوم، با عشق، عقل، وحی و هنر پیوند می‌خورد. در این کتاب، به پرسش‌های اساسی پاسخ داده شده است: خیال در اندیشه‌ی مولانا چه جایگاهی دارد و چه نسبتی با عقل و وحی دارد؟ چگونه خیال، می‌تواند واسطه‌ای برای شهود و درک حقایق عرفانی باشد؟ نقش خیال در آفرینش هنری و به‌ویژه در شعر و ادب عرفانی چیست؟ و چگونه می‌توان از منظر مولانا، به زیبایی‌شناسی و هنر نگریست؟ مؤلف با رویکردی تحلیلی و نقادانه، نشان می‌دهد که خیال در اندیشه‌ی مولانا، نه فقط قوه‌ای برای تخیل، که ابزاری برای تعالی و تقرب به حقیقت است و هنرمندِ عارف، با بهره‌گیری از این قوه، می‌تواند آثاری خلق کند که هم‌زمان، زیبا و حقیقی‌اند.

از نقاط قوت این کتاب، نگاه میان‌رشته‌ای و تلفیقِ عرفان، فلسفه و هنر است. انتشار آن توسط مؤسسه‌ی فرهنگستان هنر، گواهی بر اعتبار علمی و پژوهشی آن است. «عکس مهرویان، خیال عارفان» همچون دریچه‌ای به سوی جهانی از معنا و هنر، مخاطب را با یکی از ژرف‌ترین مفاهیم عرفانی آشنا می‌سازد و به او امکان می‌دهد تا با نگاهی تازه، به شعر و اندیشه‌ی مولانا بنگرد.