دیوان حافظ؛ قطع جیبی، کاغذ گلاسه، قابدار (نشر گویا)

دیوان حافظ خوشنویس کاوه اخوین

در میان نسخه‌های بی‌ شمار دیوان حافظ که هر یک به گونه‌ای کوشیده‌اند تا عظمت کلام این شاعر بی‌همتا را بازآفرینند، نسخه‌ای که پیش روی شماست، بی‌ گمان از جایگاهی یگانه برخوردار است. این دیوان جیبی، با همهٔ کوچکی قامتِ خود، جهانی است بزرگ و بی‌کران؛ جهانی که در آن، شعر حافظ با چیره دستی خوشنویسان، ظرافت تذهیب‌کاران و شکوه مینیاتورهای استادان بزرگ، در هم آمیخته تا اثری پدید آید که نه فقط خواندنی، که تماشایی و ماندگار است.

این کتاب، چونان صندوقچه‌ای گران بها، گنجینهٔ غزل‌هایی است که هر یک، آیینه‌ای تمام‌نما از عشق، عرفان، نقد اجتماع و رندی حافظانه است. دکتر حسین الهی قمشه ای، با مقدمه‌ای ژرف، نافذ و روشنگر، دریچه‌ای تازه به روی جهان حافظ می‌گشاید و نشان می‌دهد که این غزل‌های دل‌انگیز، فراتر از لذت موسیقایی کلمات، سفری هستند به اعماق جان آدمی؛ جایی که عشق، نه هیجانی زودگذر، که شوقی است بی‌پایان برای رهایی از قفس تن و پرواز در افق جان.

در این جهان معنایی، مستیِ الهی، پرده‌ها را از چهرهٔ حقیقت برمی‌گیرد و رند دانا، در خرابات هستی، جامی از میِ معرفت را به کام تشنهٔ حقیقت‌جویان می‌نوشاند. زاهد ظاهرپرست در این دیوان، همواره در برابر عاشق صافی‌دل قرار می‌گیرد و حجابِ غفلت، که بر چشم دل افتاده، با نغمه‌های سحرانگیز مرغ روح، کنار می‌رود. از سایه و آفتاب، از دل و جان، از نقش باطل و نقش حق، از وحدت غایی هستی و کثرت جلوه‌های آن، از حیرتِ شیرین عارفانه تا یقین نهایی وصال؛ همه و همه، در این غزل‌ها، چونان قطره‌هایی در دریای بی‌کران معرفت، به رقص درمی‌آیند و مخاطب را به تماشا و تأمل فرا می‌خوانند.

خوشنویسی استاد اسرافیل شیرچی بر جلد این دیوان، با قلمی استوار و پرمایه، و خوشنگاریِ درون‌متن استاد کاوه اخوین، با حرکتی روان و عارفانه، جان تازه‌ای به کلمات حافظ بخشیده‌اند؛ جایی که هر حرف، چونان نقشِ الفت‌ انگیزی بر پرده وجود، چشم بیننده را به تماشای زیبایی‌های نهان کلام فرا می‌خواند. تذهیب و مینیاتورهای استاد محمود فرشچیان نیز، با آن رنگ‌های گرم، ترکیب‌بندی اسطوره‌ای و نگاهی شاعرانه، عوالم خیال‌انگیز غزل‌های حافظ را به تصویر کشیده‌اند؛ نقوشی که هر یک، چونان پنجره‌ای به سوی باغ ارم و مجالس انس عارفانه، گشوده شده‌اند و تماشاگر را به مکثی طولانی در برابر این هم‌نشینی خیره‌کنندهٔ شعر و نقش فرا می‌خوانند.

کاغذ گلاسهٔ این دیوان، با جلوه‌ای درخشان و چشم نواز، و جلد گالینگور سخت و استوار، همراه با قاب نفیسِ آن، از حیث کتاب‌آرایی و طراحی، اثری است شایسته کتابخانهٔ هر عاشق شعر و هنری. حضور این نسخهٔ جیبی در دستانِ مخاطب، نه تنها یادآور لطافت کلام حافظ در سفرها و خلوت‌هاست، بلکه تداعی‌کننده آن است که بزرگی معنا، هرگز در گروِ حجم و اندازه نیست؛ چه بسا در همین قطع کوچک، جهانی از معنا، زیبایی و راز، نهفته باشد که بزرگ‌ترین قفسه‌ها را نیز به زانو درمی‌آورد.

باشد که این هم‌نشینی ناب کلام حافظ، خوشنویسیِ استادان، تذهیب و مینیاتورهای فرشچیان، و مقدمهٔ ژرف الهی قمشه ای، راهی باشد به سوی آن جهان رازآلودی که حافظ خود، همواره در جستجوی آن بود؛ جهانی که در آن، درد به درمان می‌رسد، حجاب فرو می‌افتد، و جان مشتاق، به جام می معرفت الهی، سیراب و سرمست می‌گردد.