کتاب داستان زندگی پرثمر و با افتخار مداد عباس - گزیده ای از نقاشی های عباس کیارستمی (چاپ و نشر نظر)

کتاب داستان زندگی پرثمر و با افتخار مداد عباس 

در گوشه‌ای از خاطرات جمعی هنر معاصر ایران، نامی درخشان و هم‌آوا با اصالت و تعهد نقش بسته است: «مداد عباس». کتابی که پیش‌رو دارید، نه یک زندگینامهٔ معمولی، که روایتی شاعرانه و بصری از زیست‌جهان مردی است که با تک‌ تک خطوط مدادش، جهانی از معنا آفرید.

این اثر با نگاهی عمیق به هویت هنری و تاریخ اجتماعی ایران، پرده از لایه‌هایی برمی‌دارد که در پس هر اثر او نهفته است؛ آثاری که هرکدام، چون پاره‌ای از خاطره، یادآور عصری هستند که هنر، تنهاترین و صادق‌ترین راوی آن بود. نکتهٔ شایان توجه در این کتاب، هم‌نشینی ارزشمند مقدمه‌هایی از دو چهرهٔ شاخص هنر ایران، لیلی گلستان و فرشید مثقالی است. این دو هنرمندِ صاحب‌سبک، با نگاهِ نقادانه و عاطفی خویش، روایتی دووجهی از جایگاه مداد عباس در عرصهٔ فرهنگ و هنر ترسیم می‌کنند.

گلستان با نگاهِ دقیقِ تاریخ‌شناختی‌اش، به بستر اجتماعی و سیاسی شکل‌گیری آثار او می‌پردازد و مثقالی، با زبانی تجسمی، از راز ماندگاری این مداد در ضمیر ناخودآگاه جمعی سخن می‌گوید. این تقابلِ روایت‌ها، کتاب را به فضایی چندلایه و تأمل‌برانگیز بدل کرده که در آن، معنا نه در یک خط سیر، بلکه در میان‌متنی پویا شکل می‌گیرد. «زندگی پرثمر و با افتخار» عنوانی است که خود گویای جوهرهٔ اصلی این اثر است؛ روایتی از تعهدی بی‌چون‌وچرا به رسالت هنرمندانه، در عینِ حفظ کرامت و استقلال فکری.

مداد عباس، با طراحی‌های دقیق و نگاهِ منتقدانه‌اش، نه تنها تصویرگر زندگی روزمرهٔ مردم بود، بلکه مرزهای میان هنر مردمی و هنر نخبگانی را درنوردید و اثری ماندگار از صداقت بصری برجای نهاد. این کتاب، با بهره‌گیری از اسناد، یادداشت‌ها و روایت‌های دستِ اول، زمانی را بازآفرینی می‌کند که مداد، همچون عصای جادویی هنرمند، نه بر کاغذ که بر تاروپود جامعهٔ ایران خط می‌کشید. ترجمهٔ روان و امین سحر دولتشاهی نیز، بدون تحمیلِ تفسیری اضافه، فضای اصلی متن را به فارسی امروز منتقل کرده و به خوانندهٔ ایرانی امکان می‌دهد تا با کمترین فاصله، با جهانی آشنا شود که شاید به نظر دور، اما در بطنش، با آرمانهای انسانیِ همیشه‌جاری گره خورده است.

این کتاب، با نگاهی که از خلال کلمات و تصاویر می‌گذرد، ما را به تأمل در نسبت هنر و زندگی، و مسئولیت هنرمند در قبال جامعه‌اش فرا می‌خواند. برای هنرمندان، دانشجویان هنر، پژوهشگران تاریخ معاصر، و همهٔ آنان که در جستجوی الگویی از تعهد و خلاقیت پایدار در هنر ایران‌اند، این کتاب نه صرفاً یک زندگینامه، که سندِ گویایی از یک دوران و شیوهٔ نگرش به هنر به‌مثابهٔ یک مسیر استمراری در زیستن است. مطالعهٔ آن، سفری است به قلب یک تجربهٔ هنریِ ناب؛ تجربه‌ای که به ما می‌آموزد مداد، گاه بزرگ‌تر از قلم است.