کتاب نقاشی پشت شیشه (مجموعه شخصی جهانگیر کازرونی) (چاپ و نشر نظر)

کتاب نقاشی پشت شیشه فریال سلحشور

نقاشی پشت شیشه، که در فرهنگ ایرانی به «نقاشی زیر شیشه» یا «تابلوهای قاب‌شیشه‌ای» نیز شهرت دارد، یکی از کهن‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین شاخه‌های هنرهای تجسمی ایران محسوب می‌شود. این هنر که ریشه‌ای دیرینه در فرهنگ و باورهای ایرانی دارد، تلفیقی است از نقش‌پردازی، رنگ‌آمیزی و شیشه‌گری که حاصل آن، آثاری بدیع، رنگین و سرشار از نمادهای فرهنگی و مذهبی است.

کتاب حاضر، با عنوان «نقاشی پشت شیشه (مجموعه شخصی جهانگیر کازرونی)»، پژوهشی ارزشمند از فریال سلحشور است که به معرفی، مستندسازی و تحلیل مجموعه‌ای نفیس از این آثار ارزشمند می‌پردازد. این مجموعه، که متعلق به جهانگیر کازرونی، کلکسیونر و پژوهشگر نامآشنای هنرهای سنتی ایران است، گنجینه‌ای کم‌نظیر از نقاشی‌های پشت شیشه با مضامین مذهبی، عامیانه، تاریخی و اساطیری را در خود جای داده و فرصتی استثنایی برای شناخت عمیق‌تر این هنر فراهم آورده است.

آنچه این کتاب را از سایر آثار هم‌سان متمایز می‌سازد، رویکرد پژوهشی و مستندنگارانه سلحشور در کنار نگاه زیبایی‌شناختی او به آثار است. نویسنده با بررسی ریشه‌های تاریخی نقاشی پشت شیشه در ایران، از دوران صفویه تا معاصر، سیر تحول این هنر را به‌خوبی ترسیم می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه این هنر، که زمانی عمدتاً برای تزیین آیینه‌ها، قاب‌های مذهبی و اشیاء کاربردی به‌کار می‌رفت، به‌تدریج به عرصه‌ای برای بیان مفاهیم عمیق فرهنگی، اعتقادات مذهبی، زندگی روزمره و حتی رویدادهای سیاسی و اجتماعی بدل شد.

بررسی نمونه‌های شاخص این مجموعه، از تابلوهای مذهبی با تم عاشورایی و شمایل امامان تا آثار عامیانه با مضامین بزمی، رزمی و اساطیری، بخش مهمی از این پژوهش را تشکیل می‌دهد. از نقاط قوت این اثر، توجه ویژه به جنبه‌های فنی و هنری نقاشی پشت شیشه است. سلحشور با دقت به تکنیک‌های اجرایی، مواد و مصالح، شیوه‌های رنگ‌آمیزی، تثبیت رنگ و نیز فرآیند پیچیده پشت‌شیشه‌کاری می‌پردازد و خواننده را با ظرایف و دشواری‌های این هنر آشنا می‌سازد.

همچنین، بررسی تأثیر نقاشی پشت شیشه بر سایر هنرهای تجسمی ایران و نقش آن در انتقال مضامین فرهنگی و مذهبی در میان اقشار مختلف جامعه، از دیگر محورهای ارزشمند این کتاب است. ترجمه انگلیسی اثر نیز که توسط سهراب مهدوی و تهران اونیو انجام شده، امکان دسترسی مخاطبان بین‌المللی را به این گنجینه‌ی ارزشمند فراهم آورده است.

این کتاب با تصاویری باکیفیت و تمام‌رنگی از آثار مجموعه کازرونی، ساختاری علمی و زیبایی‌شناختی، و زبانی شیوا و دقیق، برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان، از پژوهشگران و دانشجویان تاریخ هنر، هنرهای سنتی و مردم‌شناسی گرفته تا کلکسیونرها و تمامی علاقه‌مندان به هنرهای بومی و ایرانی، اثری کم‌نظیر و خواندنی فراهم آورده است. مطالعه این کتاب، سفری است به دنیای رنگین و شگفت‌انگیز هنری که شیشه، رنگ و نور را در هم می‌آمیزد و تصویری ماندگار از فرهنگ و هویت ایرانی به‌جا می‌گذارد.