کتاب ژاپن: روح گریزان (نشر روزنه)

کتاب ژاپن: روح گریزان اثر نلی دله

ژاپن، سرزمینی که در آن، زیباییِ گذرا و شکننده‌ی جهان مادی، به عالی‌ترین شکل ممکن به هنر بدل شده است. کتاب «ژاپن: روح گریزان»، اثر ارزشمند نلی دله، سفری است به این جهانِ شگفت‌ انگیز که در آن، کاخ‌های باشکوه از چوب و کاغذ ساخته می‌شوند و سنگریزه‌های باغ، در کنار ابریشم و طلا، با همان احترام و ظرافت به کار گرفته می‌شوند.

این اثر که با ترجمه‌ی ع. پاشایی و نسترن پاشایی و توسط انتشارات روزنه در اختیار مخاطب فارسی‌زبان قرار گرفته است، دریچه‌ای است به سوی درکِ روحِ معمایی و دیرپایِ هنر و فرهنگ ژاپن. نلی دله، که فارغ‌التحصیل مدرسه‌ی لوور و از متخصصان برجسته‌ی هنر کهن ژاپن است، در این کتاب با نگاهی متفاوت، از روایتِ صرفاً تاریخی پرهیز می‌کند و به‌جای آن، خواننده را در میان جلوه‌های گوناگون هنر ژاپنی به گردش می‌گیرد. او نشان می‌دهد که چگونه هنر در این سرزمین، تنها به نقاشی و مجسمه‌سازی محدود نمی‌شود، بلکه در معماریِ معابد چوبی، باغ‌های ذن، آیین‌های کهن چای و حتی در حرکات موزون تئاتر نو و کابوکی جاری است.

همان‌گونه که در معرفی کتاب آمده، این سنتِ زنده و پویا از جهانِ پیش از تاریخ و ورود آیین بودا گرفته تا شکوفایی فرهنگِ درباری، اخلاقِ جنگاوران و ظهور طبقه‌ی تجاری جدید در دوره‌ی ادو، اصالت و سرزندگی‌اش را حفظ کرده است. این کتاب، پنجره‌هایی به سوی این جهان‌بینی منحصربه‌فرد هستند؛ مفاهیمی چون زیباییِ زودگذر، باغ‌های ذن، نقاشیِ آب‌مرکب، معماریِ چوب و کاغذ و هنرهای نمایشی که هر یک، گوشه‌ای از رازِ ماندگاریِ این فرهنگِ به‌ظاهر شکننده را آشکار می‌سازند.

دله با تکیه بر گنجینه‌ای از تصاویر، نشان می‌دهد که چگونه هنرِ ژاپن، با رهایی از سایه‌ی سنگین هنرِ کهنِ چین، به زبانی بدیع و مدرن دست یافت که حتی بر هنرمندانی چون جکسون پولاک نیز تأثیر نهاده است. کتاب او، در قطع پالتویی و با کاغذ گلاسه‌ایِ نفیس، تلاشی است برای به‌تصویر کشیدن این روحِ گریزان، درست همان‌گونه که در نقاشی‌های «خورشید سرخ» ژاپن، جهانی از رمز و راز و زیباییِ ناپایدار به تماشا گذاشته شده است.