کتاب هنر و معماری اسلامی (2) (1800-1250) (نشر سمت)

کتاب هنر و معماری اسلامی (2) اثر شیلر بلر، جاناتان بلوم

هنر و معماری اسلامی، آیینه‌ی تمام‌نمای جهان‌بینی، باورها و خلاقیت تمدنی است که از اسپانیا تا هندوستان گسترده شده و در طول بیش از هزار سال، شکوهی بی‌نظیر را در قالب مساجد، کاخ‌ها، مدارس، آرامگاه‌ها، کاشی‌کاری‌های درخشان، گچ‌بری‌های ظریف، خوشنویسی‌های روح‌نواز و تذهیب‌های چشمنواز به یادگار نهاده است. این هنر، نه صرفاً آرایه‌هایی برای زیباسازی، بلکه زبانی رمزآلود و معنوی برای بیان مفاهیم عمیق دینی، فلسفی و عرفانی است که در بستر تاریخ، تمدن‌های گوناگون را در هم آمیخته و هویتی یگانه را پدید آورده است.

کتاب «هنر و معماری اسلامی» تألیف شیلر بلر و جاناتان بلوم، با ترجمه‌ی روان و دقیق دکتر یعقوب آژند، یکی از جامع‌ترین و معتبرترین منابع جهان در این حوزه است که با نگاهی تحلیلی، تطبیقی و مستند، به بررسی تمامی ابعاد این هنر بزرگ می‌پردازد. آنچه این اثر وزین و ۸۸۳ صفحه‌ای با قطع وزیری را به مرجعی بی‌نظیر و ماندگار در ادبیات هنر اسلامی ایران تبدیل کرده، رویکردی همه‌جانبه، تاریخی و زیبایی‌شناختی به سیر تحول هنر و معماری در جهان اسلام است.

مؤلفان با تکیه بر جدیدترین دستاوردهای پژوهشی و باستان‌شناسی، خواننده را در سفری زمانی و مکانی از قرن هفتم میلادی (ظهور اسلام) تا دوران معاصر همراهی می‌کنند و به‌تفصیل به معرفی و تحلیل مهم‌ترین دوره‌های هنر اسلامی، از امویان و عباسیان تا فاطمیان، سلجوقیان، ایلخانان، تیموریان، صفویان، عثمانیان و گورکانیان هند می‌پردازند. همچنین، کتاب با بررسی سبک‌های معماری شاخص در هر دوره، از مسجدالحرام و قبه‌الصخره تا تاج‌محل و مساجد اصفهان، نشان می‌دهد که چگونه هر تمدنی، با اقتباس از سنت‌های محلی و نوآوری‌های هنری، تفسیری تازه از هنر اسلامی ارائه کرده است.

از دیگر مباحث ارزشمند این کتاب، پرداختن به هنرهای وابسته به معماری نظیر کاشی‌کاری، گچ‌بری، آجرکاری، مقرنس‌کاری، خوشنویسی، تذهیب، نگارگری، فلزکاری، سفال‌گری، منسوجات و شیشه‌گری است. مؤلفان با نگاهی دقیق به نمادشناسی و زیبایی‌شناسی هنر اسلامی، به تحلیل مفاهیم نهفته در نقش‌های انتزاعی، هندسی، گیاهی و کتیبه‌های قرآنی پرداخته و نشان می‌دهند که چگونه این هنر، بازتابی از وحدت‌گرایی، بی‌نهایت‌گرایی و تعالی‌طلبی اسلامی است.

این کتاب، با ترجمه‌ای وفادار به متن اصلی، برخورداری از تصاویر و نقشه‌های متعدد و کتابنامه‌ای جامع، برای دانشجویان، پژوهشگران و مدرسان تاریخ هنر، معماری، باستان‌شناسی و تمدن اسلامی، و همچنین تمام علاقه‌مندان به هنر و فرهنگ اسلامی، منبعی ارزشمند و الهام‌بخش محسوب می‌شود.

کاغذ تحریر و جلد شومیز، مطالعه‌ای دلپذیر و عمیق را برای مخاطبان فراهم آورده است. امید است که مطالعه‌ی این اثر گران‌بها، نه تنها به‌منزله‌ی سفری در ژرفای هنر و معماری اسلامی، بلکه به‌عنوان دریچه‌ای نو به سوی درک پیوند معنویت و زیبایی در تمدن اسلامی، روشنگر مسیر پژوهشگران و هنرمندان نسل‌های آینده باشد.