کتاب دگا و مدلش (مجموعه اکفراسیس) (نشر آبان)

کتاب دگا و مدلش اثر آلیس میشل

مجموعه ای است از اکفراسیس که در آن پیکره های زبانی در پیوند با پیکره های تصویری جایگاهی تازه می یابند این کتاب حاصل نگاه آلیس میشل به جهان پیرامون است که از رهگذر واژه ها بر پیکره های هنری و روزمره می نگرد و آنها را از وضعیت سکون به موقعیت روایت می کشاند آنچه در این نوشتارها دیده می شود تنها شرح یک اثر یا بازگویی یک تصویر نیست بلکه آفرینش موقعیتی است که در آن مخاطب با دو ساحت همزمان رو به رو می شود یکی ساحت دیداری که پیش چشم دارد و دیگری ساحت نوشتاری که در برابر ذهن می گشاید.

این هم آوایی دو زبان یعنی زبان تصویر و زبان کلمه همان جایی است که اکفراسیس روی می دهد و متن از توصیف صرف فراتر می رود و به تفسیر خلاق بدل می گردد حضور ترجمه در این اثر نیز بر همین دوسویگی می افزاید زیرا حمید هاشمی کهندانی با برگردان این نوشتارها به فارسی نه تنها پیام متن اصلی را منتقل کرده است بلکه بستری تازه برای دریافت آن در فضای زبانی و فرهنگی دیگری فراهم آورده است ترجمه در اینجا به مثابه یک بازآفرینی عمل کرده است که در آن واژگان از مرزهای زبان مبدأ عبور می کنند و با بافت زبانی مقصد پیوند می خورند بدون آنکه اصالت حس و حال اثر اصلی مخدوش شود.

این کتاب با قطع کوچک و جلد شومیز خود هماهنگی جالبی با محتوای درونی اش دارد گویی همین اندازه محدود و جمع و جور بودن جلد اشاره ای است به آنچه درون متن ها جریان دارد یعنی نگاه های کوتاه اما عمیق به لحظه هایی که در عین کوچکی سرشار از معنا هستند کاغذ بالکی نیز با بافت گرم و غیررسمی خود فضایی صمیمی میان خواننده و متن می گشاید که در آن حس لمس کتاب نیز با حس دریافت نوشتار هماهنگ می شود آنچه در این مجموعه نهفته است نه شرح تابلوهای مشهور نه گزارش از آثار کلاسیک بلکه نوعی مواجهه شخصی با تصاویر و اشیایی است که در زندگی روزمره رخ می نمایند .

آلیس میشل در این کتاب به سراغ مدل ها و نشانه هایی می رود که هریک می توانند روایتی تازه را برانگیزند و از دل آنها داستان هایی بیرون می کشد که تا پیش از این در سکون تصاویر پنهان مانده بودند خواننده در این مسیر با زبانی رو به رو می شود که در عین سادگی از عمق تهی نیست با جملاتی که کوتاه اند اما در همین کوتاهی باری از معنا را حمل می کنند و با تصاویری که نه در قاب نقاشی که در بستر واژگان جان می گیرند .

این کتاب می تواند برای هر کسی که به رابطه متن و تصویر یا به نوعی به مرزهای میان هنرها و زبانها علاقه دارد جذاب باشد زیرا در هر صفحه از آن می توان نشانه ای از تقاطع دو قلمرو را یافت قلمرو چشم و قلمرو ذهن که در این اثر نه در تقابل که در تعامل با هم قرار دارند و از این تعامل حاصل تازه ای پدید می آورند که در نوع خود خواندنی و تأمل برانگیز است .

پس این کتاب را نه صرفاً به عنوان یک متن ادبی که به مثابه تجربه ای میان رسانه ای در نظر بگیرید تجربه ای که از شما دعوت می کند هم ببینید هم بخوانید و هم از این هردو به معنایی نو برسید