کتاب نامه ها درباره سزان ( چاپ و نشر نظر)

کتاب نامه ها درباره سزان اثر راینر ماریا ریکله

گاه یک نامه، بیش از یک رساله‌ی فلسفی، جهان‌بینی یک انسان را به تصویر می‌کشد. گاه یک شاعر، با نگاهی که مخصوصِ خود اوست، هنری را چنان عمیق می‌بیند که سال‌ها بعد، آن نگاه خود به اثری مستقل و الهام‌بخش بدل می‌شود.

کتاب «نامه‌ها درباره سزان»، مجموعه‌ای از مکاتبات راینر ماریا ریکله، شاعر بزرگ آلمانی، با همسرش کلارا و دیگران است که در آن، او تأملات خود را درباره‌ی زندگی و هنر پل سزان، نقاش شهیر فرانسوی، به رشته‌ی تحریر درآورده است. این نامه‌ها، که در سال‌های پایانی زندگی سزان نوشته شده‌اند، نه تنها شرحی از مواجهه‌ی یک شاعر با تابلوهای یک نقاش، بلکه تأملی فلسفی بر ماهیت دیدار، درک و آفرینش هنری به شمار می‌روند.

در این اثر مختصر اما ژرف، ریکله از تجربه‌ی خود در مواجهه با آثار سزان در نمایشگاه پاریس سخن می‌گوید. او با نگاهی شاعرانه، از چگونگی رنگ‌شناسی سزان، ساختار فضایی تابلوهایش و نگاهِ بی‌ پرده‌ی او به طبیعت می‌نویسد. اما آنچه این نامه‌ها را فراتر از یک نقد هنری صرف می‌کند، درون‌مایه‌ی وجودیِ آنهاست. ریکله در سزان، انسانی را می‌بیند که با فروتنی و پشتکاری بی‌نهایت، در جستجوی حقیقتِ نابِ دیدن است؛ کسی که تابلوهایش نه بازنمایی از طبیعت، بلکه خودِ طبیعت‌اند در قالبی نو. این نگاه، تأثیری عمیق بر خود ریکله نیز می‌گذارد و دیدگاه او را نسبت به هنر و زندگی دگرگون می‌سازد.

از نکات برجسته‌ی این کتاب، تقابل و هم‌نشینی دو زبانِ هنری است؛ زبانِ شعرِ ریکله و زبانِ رنگِ سزان. مؤلف نشان می‌دهد که چگونه یک شاعر می‌تواند با واژگان، آنچه را نقاش با رنگ‌ها بیان کرده، بازآفرینی کند و به خواننده بیاموزد که چگونه به یک تابلو بنگرد. این نامه‌ها، در واقع، مدرسه‌ای برای چشم‌ورزی و تأمل هستند؛ آنها ما را به کندی، دقت و مکث در مواجهه با یک اثر هنری دعوت می‌کنند. ترجمه‌ی سیاوش روشندل از روی ترجمه‌ی انگلیسی جوئل ای. جی.، با نثری شاعرانه و دقیق، توانسته است حال و هوای تأمل‌برانگیز و عمیق نامه‌های ریکله را به فارسی منتقل کند. کاغذ تحریر و جلد شومیزِ کتاب، همراه با قطع رقعی، آن را به متنی صمیمی و قابل حمل تبدیل کرده است که می‌توان در هر زمان و مکانی، بارها و بارها به آن بازگشت.

«نامه‌ها درباره سزان» برای هر هنرمند، شاعر، دانشجوی هنر و هر کسی که به دنبال درکی عمیق‌تر از رابطه‌ی هنر و زندگی است، گنجینه‌ای ارزشمند به شمار میرود. این کتاب، در ۸۷ صفحه، به ما می‌آموزد که هنرِ راستین، نه در شهرت و تعداد تابلوها، که در فروتنی در برابر حقیقتِ دیدن و شجاعتِ بودن معنا می‌یابد. اثری که بی‌نیاز از هر شماره‌ای، خود نامه‌ای است عاشقانه از سوی یک شاعر به تمامِ هنردوستان جهان.