کتاب نقوش تزئینی غیر برجسته (منسوجات، گلدوزی، کاشیکاری، کاغذ دیواری و ...) (انتشارات یساولی)

کتاب نقوش تزئینی غیر برجسته

در دنیای طراحی و هنرهای تزئینی، معمولاً به نقوشی توجه می‌شود که برجسته، رنگین و پرجزئیات هستند. اما چه اتفاقی می‌افتد وقتی چشم‌ها را روی سطوح صاف، تک‌رنگ و کم‌آرایه متمرکز می‌کنیم؟ کتاب نقوش تزئینی غیر برجسته نوشته مارتی نوبل و جی. اِنگل هورن با ترجمه فرهاد میرمحمد حسینی دقیقاً به این قلمرو کمتر دیده شده می‌پردازد.

این کتاب که توسط نشر یساولی منتشر شده، دریچه‌ای تازه به سوی زیبایی‌های ساده، مسطح و بدون حجم می‌گشاید. واژه «غیر برجسته» در عنوان کتاب شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما عمقی فراتر از یک صفت دارد. در اصطلاح هنرهای تزئینی، نقوش برجسته (رلیف) آنهایی هستند که با سایه‌روشن، عمق و حجم، از زمینه جدا می‌شوند.

اما نقوش تزئینی غیر برجسته به الگوهایی گفته می‌شود که کاملاً هم‌سطح با زمینه هستند و زیبایی آن‌ها از طریق خط، کنتراست رنگی یا تکرار فرم تأمین می‌شود؛ مثل کاشی‌کاری‌های تک‌رنگ معرق، نقش‌های حک‌شده روی چوب به روش کشته‌بر، یا طرح‌های چاپی روی پارچه.

این کتاب به طور تخصصی به سراغ همین دسته از نقوش رفته است. کتاب با قطع رحلی و ۲۲۸ صفحه منتشر شده است. کاغذ تحریر آن به دلیل استفاده مکرر و طراحی‌های خطی که نیاز به تمرین پشت میز دارند، انتخاب مناسبی است. مارتی نوبل و جی. انگل هورن، مؤلفان این اثر، هر دو از پژوهشگران تاریخ هنر و طراحی هستند که سال‌ها در موزه‌ها و آرشیوها به جمع‌آوری نمونه‌های نادر از نقوش غیربرجسته از سراسر جهان پرداخته‌اند. این کتاب نتیجه آن پژوهش گسترده است.

ساختار کتاب بر اساس تکنیک و کاربرد دسته‌بندی شده است: نقوش حک‌شده (روی چوب، سنگ و فلز)، نقوش چاپی (باتیک، کلاقه‌ای و چاپ قالب)، نقوش بافته‌شده (ساده بافت و سرژه بدون نقش برجسته)، و نقوش معماری مسطح (آجرچینی، گچ‌بری بدون حجم و معرق تک رنگ). هر بخش توضیح می‌دهد که چگونه عدم وجود حجم و برجستگی، طراح را وادار می‌کند به جای تکیه بر سایه‌روشن، بر خلاقیت در خط، نسبت ضخامت به نازکی و ریتم تکرار تکیه کند.

ترجمه فرهاد میرمحمد حسینی روان و دقیق است و اصطلاحات تخصصی مثل «حکاکی کشته‌بر»، «نقش کوب»، «مهرزنی» و «طرح پارچه تار و پودی» به درستی معادل‌یابی شده‌اند. این ویژگی کتاب را برای هنرجویان رشته‌هایی مثل چاپ دستی، سفالگری (نقوش زیرلعابی)، صنایع چوب و طراحان پارچه بسیار ارزشمند می‌کند.

اگر هنرمند سفالگر هستید و می‌خواهید نقش‌های زیرلعابی تک‌رنگ با جلوه‌ای مینیمال طراحی کنید، اگر نجار یا منبت‌کار هستید که به دنبال الگوهای حکاکی بدون عمق برای کارهای معاصر می‌گردید، یا اگر طراح پارچه هستید که از شلوغی طرح‌های رنگی خسته شده‌اید، این کتاب را از دست ندهید.

نشر یساولی با انتشار این اثر، سلیقه‌ای نادر و ارزشمند را در دسترس جامعه هنری ایران قرار داده است.