کتاب طرح های اسلامی (نشر سمت)

کتاب طرح های اسلامی اثر اِوا ویلسون

نقوش و طرح‌های اسلامی، یکی از شاخص‌ترین و تأثیرگذارترین میراث‌های هنری جهان به شمار می‌روند که در تار و پود تمدن بزرگ اسلامی، از اسپانیا تا هندوستان، جای گرفته‌اند. این طرح‌ها با تکیه بر هندسه‌ی دقیق، نقوش گیاهیِ اسلیمی و ختایی، خطوط خوشنویسیِ روح‌نواز و ترکیب‌بندی‌های موزون، زبانی جهانی و بی‌زمان را پدید آورده‌اند که در عین زیبایی‌شناسی چشمنواز، حامل مفاهیم عمیق معنوی، فلسفی و عرفانی نیز هستند.

از کاشی‌کاری‌های درخشان مساجد و گچ‌بری‌های ظریف کاخ‌ها تا قالی‌های نفیس و جلدهای زرینِ کتب خطی، هر یک از این طرح‌ها، روایتی از باورها، جهان‌بینی و خلاقیت هنرمندان مسلمان را با خود به همراه دارند. کتاب «طرح‌های اسلامی» تألیف اِوا ویلسون، با ترجمه‌ی روان و دقیق محمدرضا ریاضی، مرجعی جامع، آموزشی و گام‌به‌گام است که هنرجویان و علاقه‌مندان را با مبانی، اصول و تکنیک‌های خلق این طرح‌های ماندگار آشنا می‌سازد. آنچه این اثر ۲۵۸ صفحه‌ای با قطع وزیری را به منبعی کم نظیر و کاربردی در ادبیات هنر اسلامی تبدیل کرده، رویکردی ساختارمند، عملی و مرحله‌به‌مرحله به آموزش طراحی اسلامی است.

مؤلف با تکیه بر اصول هندسی و تناسبات ریاضی نهفته در دل طرح‌های اسلامی، خواننده را با مبانی هندسه‌ی اسلامی، از ترسیم دقیق چندضلعی‌ها و دایره‌های متحدالمرکز گرفته تا ساختارهای پیچیده‌تر مقرنس‌ها و گره‌چینی‌ها، آشنا می‌سازد. همچنین، کتاب به‌تفصیل به آموزش نقوش اسلیمی و ختایی، از ساده‌ترین ساقه‌ها و برگ‌ها تا پیچیده‌ترین اسلیمی‌های مارپیچ و ختایی‌های پرگل، پرداخته و تکنیک‌های قلم‌گیری، طراحی و رنگ‌آمیزی این نقوش را با مثال‌های عینی و تمرین‌های عملی به‌خوبی تبیین می‌کند.

از دیگر مباحث ارزشمند این کتاب، آشنایی با کاربردهای متنوع طرح‌های اسلامی در هنرهای مختلف است. مؤلف نشان می‌دهد که چگونه این طرح‌ها، از کاشی‌کاری و گچ‌بری معماری گرفته تا قالی‌بافی، سفال‌گری، فلزکاری، منسوجات، جلدسازی و تذهیب، در بسترهای گوناگون هنری به‌کار گرفته شده‌اند و هرکدام، تفسیری تازه و منحصربه‌فرد از این زبان بصری ارائه می‌دهند.

همچنین، کتاب به تأثیرپذیری‌های هنر اسلامی از سنت‌های پیشین، از جمله هنر بیزانس، ساسانی و چینی، و نیز تأثیر عمیق این طرح‌ها بر هنر رنسانس و هنر مدرن غرب، پرداخته و پیوندهای تاریخی و فرهنگی آن‌ها را به‌خوبی به تصویر می‌کشد. این کتاب، با برخورداری از تصاویر آموزشی متعدد، تمرین‌های گام‌به‌گام و زبانی ساده و روان، برای دانشجویان و هنرجویان رشته‌های هنرهای تجسمی، معماری، صنایع دستی، فرش و طراحی، و همچنین تمام علاقه‌مندان به هنر و فرهنگ اسلامی، منبعی ارزشمند و الهام‌بخش محسوب می‌شود.

کاغذ تحریر و جلد شومیز، مطالعه‌ای دلپذیر و ماندگار را برای مخاطبان فراهم آورده است. امید است که مطالعه‌ی این اثر گران‌بها، نه تنها به‌منزله‌ی فراگیری فنون طراحی اسلامی، بلکه به‌عنوان دریچه‌ای نو به سوی درک زیبایی‌شناسی و حکمت نهفته در این طرح‌های ماندگار، روشنگر مسیر هنرمندان و طراحان نسل‌های آینده باشد.