کتاب 999 طرح تزئینی (انتشارات یساولی)

 کتاب 999 طرح تزئینی اثر لوسی لَمبریکس

این کتاب گنجینه‌ای از نقش‌های بی‌کران برای ایده‌های بی‌پایان هر طراح و هنرمندی می‌داند که دیر یا زود به نقطه‌ای می‌رسد که انبار ذهنی‌اش از طرح‌ها ته می‌کشد. صفحه سفید، خیره‌کننده و ترسناک می‌شود. در آن لحظه، هیچ چیز به اندازه ورق زدن یک منبع غنی از طرح‌های تزئینی نمی‌تواند جرقه ایده تازه را در ذهن بزند. کتاب پیش رو، با عنوان «999 طرح تزئینی»، دقیقاً همان منبع است؛ نه یک کتاب خشک تئوریک، نه یک آموزش گام به گام، بلکه یک «فرهنگ مصور» از نقش‌هایی که قرن‌ها در هنر ملل مختلف تکرار، دگرگون و بازآفرینی شده‌اند.

این اثر ارزشمند، تألیف لوسی لَمبریکس پژوهشگر و گردآورنده حوزه نقوش تزئینی، توسط انتشارات برگ نو به فارسی منتشر شده است. کتاب با قطع خشتی کوچک، جلد شومیز و کاغذ تحریر، در ۲۰۴ صفحه، با وجود ابعاد جیبی خود، گنجایش «نهصد و نود و نه» طرح متفاوت را دارد. عدد ۹۹۹، در فرهنگ‌های مختلف نماد «نزدیکی به کمال» و «بی‌نهایتِ در دسترس» است.

طراحان این کتاب را به شوخی «۹۹۹ راه برای خالی نماندن دست» می‌نامند. اما واقعیت این است که تنوع طرح‌ها حیرت‌انگیز است: از حاشیه‌های کلاسیک اروپایی و نقوش سلتیک گرفته تا اسلیمی‌های شرقی، ماندالاهای هندی، نقوش هندسی اسلامی، گل‌ها و برگ‌های تزئینی به سبک آرت نوو، طرح‌های رنسانس، باروک و حتی نقوش مدرن و مینیمال. آنچه این کتاب را از یک کاتالوگ صرف طرح متمایز می‌کند، «کاربردی بودن» آن است.

هر طرح در ابعاد کوچک اما خوانا و با خطوط واضح ارائه شده تا به راحتی قابل رویت، کپی، اسکن یا بزرگنمایی باشد. طراح فرش می‌تواند یک حاشیه کلاسیک از دل این کتاب بیرون بکشد و آن را با نقوش ایرانی تلفیق کند. مُذهِّب می‌تواند از یک ماندالای هندی برای ایده‌پردازی در ترنج تذهیب خود استفاده کند. گرافیست می‌تواند یک نقوش گیاهی آرت نوو را برای طراحی جلد کتاب اقتباس کند.

قطع خشتی کوچک (جیبی) این کتاب، بزرگترین مزیت آن است. درست برعکس بسیاری از کتاب‌های مرجع که حجیم و غیرقابل حمل هستند، این کتاب را می‌توانی همیشه در کیف یا کوله خود داشته باشی. در اتوبوس، مترو، کافه یا هنگام انتظار، می‌توانی آن را باز کنی و چند صفحه ورق بزنی. همین ورق زدن‌های کوتاه روزانه، ذهن تو را با صدها الگو و ترکیب آشنا می‌کند بدون اینکه احساس خستگی کنی.

این کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ برای طراحان فرش و پارچه که به دنبال ایده‌های جدید برای حاشیه و زمینه هستند، برای مُذهِّبان و نگارگرانی که می‌خواهند از مرزهای نقوش سنتی عبور کنند، برای گرافیست‌ها و تصویرگرانی که به دنبال المان‌های تزئینی برای پروژه‌های خود می‌گردند، برای دانشجویان هنر که نیاز به منبعی سریع و در دسترس دارند، و برای هر کسی که معتقد است «خلاقیت، ترکیبِ دوبارهٔ چیزهای موجود است».

«۹۹۹ طرح تزئینی» را با خود حمل کن. هر روز چند صفحه ورق بزن. بگذار چشمت به هزاران خط و نقش عادت کند. آن‌گاه دیگر هیچ صفحه سفیدی تو را نمی‌ترساند؛ چون می‌دانی که همیشه ۹۹۹ راه برای شروع داری.