کتاب 4000 طرح تزئینی (گل و گیاه) (انتشارات یساولی)

کتاب 4000 طرح تزئینی (گل و گیاه) اثر گراهام لسلی مک کالم

کتاب «4000 طرح تزئینی (گل و گیاه)»؛ گنجینه‌ای از نقش‌های جاویدان طبیعت طبیعت، بی‌گمان بزرگترین و الهام‌بخش‌ترین منبع نقوش تزئینی در تمام اعصار بوده است. از گل‌های نیلوفر بر دیواره‌های معابد مصر باستان تا پیچک‌های اسلیمی در گوشه‌های مساجد اصفهان، از حاشیه‌های زرین نسخ‌های خطی قرون وسطی تا طرح‌های مدرن پارچه و کاغذ دیواری؛ گیاهان همیشه در مرکز توجه هنرمندان جای داشته‌اند.

کتاب پیش رو، با عنوان «4000 طرح تزئینی (گل و گیاه)»، یک دایرةالمعارف مصور و فشرده از این میراث بی‌زمان است. این اثر ارزشمند، تألیف گراهام لسلی مک کالم، پژوهشگر و گردآورنده برجسته حوزه نقوش تزئینی، با ترجمهٔ سونیا رضاپور به فارسی، اکنون در دسترس هنرمندان، طراحان فرش، تذهیب‌کاران، گرافیست‌ها، معماران و تمام عاشقان هنرهای تجسمی ایرانی قرار گرفته است.

کتاب با قطع خشتی کوچک و جلد شومیز و کاغذ تحریر، علیرغم جیبی بودن، گنجایش ۳۸۴ صفحه و ۴۰۰۰ طرح متفاوت را دارد. «چهار هزار طرح» عددی شگفت‌انگیز است. اما نکته حیرت‌آورتر، تنوع و طبقه‌بندی هوشمندانه این نقوش است. در این کتاب، با گونه‌های مختلف گل‌های تزئینی روبرو می‌شوی: از گل‌های ساده و مینیمال تا گل‌های رئال و جزئی‌نگر، از برگ‌های پهن و لَپ‌دار تا شاخه‌های درهم‌پیچیده، از نقش‌های متقارن و رسمی تا طرح‌های آزاد و سیال. هر طرح در ابعاد کوچک اما خوانا ارائه شده تا هم به عنوان منبع الهام مستقیم کاربرد داشته باشد و هم قابلیت بزرگنمایی و بازطراحی را به هنرمند بدهد. آنچه این کتاب را از یک کاتالوگ صرف طرح متمایز می‌کند، رویکرد آموزشی و ساختارمند آن است.

طرح‌ها بر اساس خانواده گیاهی، سبک تزئینی، پیچیدگی و کاربرد (حاشیه، لچک، ترنج، پرکننده و ...) دسته‌بندی شده‌اند. یک طراح فرش می‌تواند به سراغ بخش «ختایی‌های کلاسیک» برود، یک مُذهِّب می‌تواند از بخش «اسلیمی‌های ظریف» ایده بگیرد و یک گرافیست می‌تواند بخش «نقوش مدرن گیاهی» را ورق بزند.

کتاب با قطع خشتی کوچک، همراهی همیشگی هنرمند در سفر، کارگاه و کتابخانه شخصی اوست. هر بار که ورق می‌خوری، ایده تازه‌ای در ذهن تو جوانه می‌زند. ۴۰۰۰ طرح به معنای ۴۰۰۰ راه حل برای یک صفحه خالی، یک فرش بی‌نقش یا یک قاب بی‌تزیین است. این اثر برای چه کسانی است؟ برای طراحان حرفه‌ای که به دنبال تنوع و نوآوری هستند، برای هنرجویان تذهیب و فرش که نیاز به تمرین روزانه دارند، برای مدرسان هنر که به دنبال مثال‌های طبقه‌بندی شده برای کلاس خود می‌گردند، و برای هر کسی که معتقد است «هیچ ایده‌ای از هیچ نمی‌آید، بلکه از دل انبوهی از طرح‌های دیده‌شده متولد می‌شود».

و این کتاب، همان انبوه طرح‌هاست. با خود حملش کن، همیشه ورق بزن، و بگذار طبیعت با چهارهزار چهرهٔ متفاوت خود، قلم تو را راهنمایی کند .