کتاب ایران گهواره فرهنگ و تمدن (انتشارات یساولی)

کتاب ایران گهواره فرهنگ و تمدن

این کتاب نامی است که نه در قامت یک شعار، که چون حقیقتی انکارناپذیر بر جلد این کتاب خودنمایی می‌کند. این اثر با قطع وزیری و جلد سخت، از همان نگاه اول حسی از استواری و اصالت را منتقل می‌کند؛ حسی که در ادامه، در هر ۱۵۲ صفحه آن با کاغذ گلاسه و تصاویر چشمنواز، بارها و بارها تکرار می‌شود. آنچه این کتاب را از صدها اثر مشابه در حوزه ایران‌شناسی متمایز می‌کند، چهره دوگانه محسن دشتی است. او نه فقط مؤلف که عکاس این مجموعه نیز هست.

یعنی هر تصویری که در این کتاب می‌بینید، از دریچه لنز کسی گرفته شده که پیشتر در متن، آن مکان و آن تاریخ را با قلم خود روایت کرده است. چنین هم‌نشینی قلم و دوربین، نادر و گرانبهاست؛ چرا که مؤلف عکاس می‌داند دقیقاً از چه زاویه‌ای باید به تخت جمشید نگاه کرد تا «گهواره تمدن» بودن ایران معنا پیدا کند. ترجمه این کتاب به دو زبان انگلیسی و آلمانی، پلی است به سوی مخاطب اروپایی و جهانی. سونیا رضاپور و والتر وایس، هر یک با دانش زبانی و فرهنگی خود، متن دشتی را چنان روان و قابل درک کرده‌اند که گویی اصل کتاب به این دو زبان نوشته شده است. برای خواننده آلمانی که شاید ایران را فقط در سفرنامه‌های کهن دیده باشد، این کتاب پنجره‌ای تازه به روی «سرزمین آفتاب» می‌گشاید.

برای خواننده انگلیسی‌زبان نیز، روایتی است از تمدنی که نه در موزه‌های لندن، که در دل کویر و کوهستان ایران زنده است. محتوای کتاب از پیش از تاریخ ایران آغاز می‌شود، از تپه سیلک و جیرفت تا هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان، و سپس به ایران پس از اسلام می‌رسد؛ از مساجد باشکوه اصفهان تا آرامگاه شاعران شیراز. اما آنچه این سیر تاریخی را خسته‌کننده نمی‌کند، نگاه تصویری محسن دشتی است. او هر دوره را با چند قاب کلیدی روایت می‌کند: یک سفال منقوش از هزاره سوم، یک ستون سنگی از پرسپولیس، یک مقرنس گچی از مسجد جامع اصفهان، و یک طبیعت بکر از شمال یا جنوب ایران.

قطع وزیری این کتاب، آن را هم رحل‌خوان و هم قفسه‌ای می‌کند. می‌توانی روی میز مطالعه بازش کنی و غرق جزئیات شوی، یا در کتابخانه شخصیات در کنار اطلس‌های بزرگ جایگاهش دهی. نبود فارسی در متن، نشانه حذف مخاطب ایرانی نیست؛ برعکس، این کتاب را به هدیه‌ای ارزشمند برای دوستان و همکاران خارجی شما تبدیل می‌کند. هدیه‌ای که می‌گوید: «ایران فقط یک کشور در خاورمیانه نیست؛ ایران گهواره فرهنگ و تمدن بشری است.» اگر یک کتاب مصور می‌خواهید که ایران را نه در کلیشه‌های تکراری، که در قالبی علمی، هنری و بین‌المللی معرفی کند، «ایران گهواره فرهنگ و تمدن» انتخابی هوشمندانه است.

این کتاب دعوتی است به سفری بی‌واسطه با مردی که قلم و دوربینش هر دو، عاشق ایرانند.