کتاب طبس شهری که بود: باغ های طبس (نشر میراث فرهنگی)

کتاب طبس شهری که بود اثر یعقوب دانش دوست

طبس، این شهر کویری و اسرارآمیز در دل خراسان جنوبی، با پیشینه‌ای چندین هزارساله، همواره یکی از شگفت‌انگیزترین و تأثیرگذارترین آبادی‌های ایران زمین بوده است. شهری که در دل کویر خشک و سوزان، به معجزه‌ای از زندگی، سرسبزی و طراوت دست یافته و باغ‌های سرسبز و خرم آن، در میان شن‌زارهای بی‌آب و علف، چون نگینی درخشان، می‌درخشیده‌اند.

طبس، با باغ‌های تاریخی و کم‌نظیر خود، همواره مقصدی برای مسافران، جهانگردان و پژوهشگرانی بوده که شیفته‌ی تماشای این شگفتی طبیعت و هنر ایرانی در دل کویر بوده‌اند. کتاب «طبس شهری که بود: باغ‌های طبس» تألیف یعقوب دانش‌دوست، یکی از برجسته‌ترین و نام‌آشناترین پژوهشگران و نویسندگان حوزه‌ی تاریخ، فرهنگ و میراث‌شناسی ایران، سفری است به این بهشت کویری و روایتی مستند، دلنشین و خواندنی از باغ‌ها، آب، زندگی و هویتی که امروز، تنها در خاطره‌ها و نوشته‌ها باقی مانده است.

یعقوب دانش‌دوست، با نگاهی عمیق، عاشقانه و پژوهشی، در این کتاب، به روایت تاریخ پرفرازونشیب طبس و باغ‌های بی‌نظیر آن پرداخته است. او با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی معتبر، سفرنامه‌های جهانگردان، روایت‌های شفاهی و مشاهدات میدانی خود، تصویری زنده، ملموس و دقیق از این شهر و باغ‌های آن، پیشِ چشم خواننده ترسیم می‌کند. دانش‌دوست، در این اثر، نه تنها به توصیف ظاهری باغ‌ها و معماری بی‌نظیر آنها بسنده نکرده، بلکه به روایت زندگی، فرهنگ، باورها، آیین‌ها و مردمانی پرداخته است که قرن‌ها در سایه‌ی این باغ‌ها، زیسته‌اند، کار کرده‌اند، عشق ورزیده‌اند و این میراث گران‌بها را برای نسل‌های آینده، به یادگار گذاشته‌اند.

این کتاب، روایتی است از پیوند عمیق انسان کویر با آب، خاک و درخت؛ روایتی که نشان می‌دهد چگونه می‌توان در سخت‌ترین شرایط طبیعی، بهشتی از زیبایی و طراوت آفرید. بخش بنیادین این کتاب، به معرفی جامع و دقیق باغ‌های تاریخی طبس اختصاص دارد. از باغ‌های بزرگ و مشهور همچون باغ گلشن، باغ مزار، باغ خانی و باغ شوکتیه گرفته تا باغ‌های کوچک‌تر و محلی، هر یک با جزییات کامل، شامل پیشینه‌ی تاریخی، معماری، گونه‌های گیاهی، سیستم‌های آبیاری و کاربردهای اجتماعی و فرهنگی آنها، به شکلی مستند و خواندنی، در این کتاب معرفی و تشریح شده‌اند.

همچنین، دانش‌دوست، با نگاهی آسیب‌شناسانه، به بررسی عوامل تخریب و فرسایش این باغ‌ها در طول تاریخ و به ویژه در زلزله‌ی ویرانگر سال ۱۳۵۷ پرداخته و تلاش کرده است تا با ثبت و مستندسازی این میراث ارزشمند، گامی در جهت ماندگاری و احیای آن بردارد