کتاب از پاسارگاد تا داراب (انتشارات یساولی)

کتاب از پاسارگاد تا داراب اثر ورنر فلیکس دویتز، سیلویا ماتیسون

«از پاسارگاد تا داراب» سفری است در دل تاریخ هخامنشی، از نخستین پایتخت کوروش بزرگ تا آخرین سنگرهای سلطنتی در شرق امپراتوری. این کتاب با قطع وزیری و جلد شومیز، جاده باستانی را پیش روی خواننده می‌گشاید؛ جاده‌ای که زمانی شاهان و سفرا و لشکریان از آن عبور می‌کردند و امروز، دویتز و ماتیسون از روی کتیبه‌ها و بقایای سنگی آن را بازسازی کرده‌اند.

ورنر فلیکس دویتز و سیلویا ماتیسون، دو نام آشنا در ایران‌شناسی آلمان، این بار سفری منطقه‌ای را روایت می‌کنند. پاسارگاد، آرامگاه کوروش، پایتخت باشکوه نخستین شاه هخامنشی، نقطه آغاز این سفر است. از آنجا راه به سمت جنوب شرقی می‌پیچد: نقش رستم با آرامگاه‌های صخره‌ای شاهان، نقش رجب با نقش برجسته‌های ساسانی، استخر کهن‌ترین مرکز مذهبی فارس، و در نهایت داراب، جایی که هخامنشیان در دل کوه، دژی استوار برای خود ساختند.

مؤلفان نشان می‌دهند که هخامنشیان فقط در پرسپولیس خلاصه نمی‌شدند؛ تمامی این پهنه گسترده، صحنه قدرت و شکوه آنان بوده است. ترجمه این اثر به قلم فرامرز غنی است؛ مترجمی که پیش از این نیز «پارسه» را برای مخاطب فارسی‌زبان ترجمه کرده بود. او با زبانی روان و دقیق، متن انگلیسی دویتز و ماتیسون را به فارسی برگردانده است. هر دو مؤلف آلمانی‌تبار هستند، اما انتخاب زبان انگلیسی برای نوشتن این کتاب، نشان از مخاطب بین‌المللی اثر دارد. ترجمه فرامرز غنی اما حلقه اتصال این دانش جهانی به خواننده ایرانی است.

افشین بختیار، عکاس این کتاب، بار دیگر هنر خود را در قاب‌هایش به رخ می‌کشد. از نمای نزدیک آرامگاه کوروش که در غروب آفتاب طلایی می‌شود تا نقش برجسته اهورامزدا بر صخره‌های نقش رستم، از سنگ‌نگاره‌های کمتر دیده شده در داراب تا چشماندازهای بکر دشت مرودشت – بختیار با دوربینش، سفری بصری را رقم زده که مکمل کامل متن علمی کتاب است.

تمام ۱۰۴ صفحه با کاغذ گلاسه چاپ شده تا هر جزئیاتی، حتی کوچکترین خط و خش روی سنگ‌ها، به وضوح دیده شود. آنچه «از پاسارگاد تا داراب» را از دیگر کتاب‌های مشابه متمایز می‌کند، نگاه پیوسته آن به جغرافیای هخامنشی است. این کتاب فقط به یک محوطه نمی‌پردازد، بلکه روابط میان محوطه‌های مختلف را بررسی می‌کند. چرا کوروش پاسارگاد را ساخت؟ چگونه جانشینان او پرسپولیس را گسترش دادند؟ چرا داراب تا این حد در شرق فارس اهمیت داشت؟ پاسخ این پرسش‌ها در لابه‌لای این کتاب نهفته است. برای کسانی که از تخت جمشید فراتر رفته‌اند و می‌خواهند تمام پهنه فرهنگی هخامنشیان را بشناسند، «از پاسارگاد تا داراب» راهنمایی بی‌نظیر است.

این کتاب دعوتی است به سفری در زمان و مکان، از آرامگاه ساده کوروش تا دژهای کوهستانی داراب، از نقش رستم تا استخر کهن. سفری که نشان می‌دهد هخامنشیان چگونه از پاسارگاد تا داراب، امپراتوری خود را گسترش دادند و ماندگار کردند.