دیوان حافظ (طرح مینیاتور) خط استاد فروزنده، قطع نیم جیبی قابدار (انتشارات یساولی)

دیوان حافظ خوشنویس: مهدی فروزنده

«دیوان حافظ (طرح مینیاتور)» با خوشنویسی مهدی فروزنده، گوهری است کوچک اما چنان پربار که گویی تمامی زیبایی و عرفان شیراز را در قالبی فشرده به همراه دارد. این کتاب با قطع نیم‌جیبی، جلد سخت همراه با قاب و کاغذ گلاسه، چنان ظریف و شکیل است که به راحتی در کیف دستی، کوله‌پشتی و حتی جیب کت جا می‌گیرد؛ اما آنقدر نفیس و مجلل است که در کتابخانه شخصی نیز همچون جواهری می‌درخشد.

قطع نیم‌جیبی یعنی کوچک‌تر از جیبی معمولی – برای حافظ انتخابی شاعرانه است: حافظ را باید همیشه همراه داشت، در سفر و حضر، در خلوت و جمع، در شادی و غم. این کتاب همان همراه همیشگی تو خواهد بود. مهدی فروزنده، خوشنویس این اثر، از هنرمندان توانای عرصه خوشنویسی معاصر ایران است. او تمامی غزل‌های حافظ را با خط نستعلیق چنان زیبا و ظریف رقم زده که گویی هر حرف، خود رقصی آغاز کرده است. کشیدگی‌های نرم «الف» و «لام»، انحنای دل‌انگیز «ر» و «و»، و نقطه‌هایی که چون اشک خوشنویس بر صفحه نشسته‌اند

 همه و همه در خدمت انتقال آن حس عاشقانه و عارفانه حافظ هستند. فروزنده با تسلط کامل بر قلم و ترکیب‌بندی، توانسته در این قطع کوچک، خوانایی و زیبایی را همزمان حفظ کند. هر صفحه از این دیوان، یک شاهکار خطی در ابعاد مینیاتوری است. طرح مینیاتور در عنوان این کتاب اشاره به تصاویر و تزئینات نگارگری‌ای دارد که در لابه‌لای صفحات و حاشیه‌ها نقش بسته است.

مینیاتورها اگرچه مشخص نیست دقیقاً متعلق به کدام مکتب یا کدام هنرمند است – فضایی شاعرانه و باغ‌آرایی خلق کرده‌اند که با روح کلام حافظ هماهنگی عمیقی دارد. آن «گل و بلبل» معروف حافظ، آن «ساقی و جام»، آن «پیر مغان و خرابات»، و آن «ترک شیرازی» با کمان ابرو – همه در قاب این مینیاتورها جان گرفته‌اند. رنگ‌های لطیف و نقش‌های ظریف، هر صفحه را به یک تابلو نقاشی کوچک تبدیل کرده که خواندن حافظ را به تجربه‌ای بصری نیز بدل می‌سازد. زبان فارسی این دیوان، بی‌نیاز از ترجمه است.

حافظ را فقط باید به فارسی خواند؛ آن هم با همان لهجه شیرازی و با همان آهنگ دلنشینی که قرن‌هاست بر لب‌های ایرانیان جاری است. «الا یا ایها الساقی ادر کاساً و ناولها / که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها» – این کلمات را هر ایرانی، از پیر و جوان، از شهری و روستایی، بی‌واسطه درک می‌کند و با آن می‌گرید و می‌خندد و فال می‌گیرد و آرزو می‌کند.

۴۰۰ صفحه کاغذ گلاسه، تمامی غزل‌های حافظ، رباعیات، مفردات و چند قطعه را در خود جای داده است. دیوان حافظ کامل است؛ چیزی کم ندارد. جلد سخت همراه با قاب نیز از این گنجینه کوچک محافظتی شایسته می‌کند. قاب خارجی، کتاب را همچون جواهری در صندوقچه‌ای نفیس قرار داده و از گرد و غبار و آسیب حفظ می‌کند.

«دیوان حافظ (طرح مینیاتور)» برای چه کسانی است؟ برای عاشقان حافظ که می‌خواهند شاعرشان را همیشه همراه داشته باشند، برای مسافری که در جاده‌ها دنبال همدمی صمیمی می‌گردد، برای دانشجویی که می‌خواهد حافظ را در کوله‌پشتی اش جا بدهد، برای هدیه‌ای کوچک اما ارزشمند به دوستان و عزیزان، و برای هر کسی که باور دارد حافظ را باید در خلوت خود، در هر زمان و هر مکان، ورق زد و از او فال گرفت و با او گریست و خندید.