کتاب به سوی فلسفه ای برای عکاسی (نشر کتاب پرگار)

کتاب به سوی فلسفه‌ای برای عکاسی اثر ویلم فلوسر 

این کتاب اثر اندیشمند برجسته، ویلم فلوسر، با ترجمه‌ی علی صارمی به زبان فارسی برگردانده شده است. این کتاب توسط ناشر «کتاب پرگار» در قطع رقعی، با نوع جلد شومیز و کاغذ بالکی، در نوبت چاپ اول و در ۱۵۲ صفحه منتشر شده است. آیا تاکنون به این اندیشیده‌اید که عکاسی صرفاً یک تکنیک یا هنر نیست، بلکه شیوه‌ای از اندیشیدن و جهان‌بینی است؟

ویلم فلوسر، فیلسوف و نظریه‌پرداز فرهنگ، در این اثر ژرف اما فشرده، دقیقاً به همین پرسش پاسخ می‌گوید. او در «به سوی فلسفه‌ای برای عکاسی» نشان می‌دهد که دوربین صرفاً یک ابزار مکانیکی نیست، بلکه دستگاه پیچیده‌ای است که رابطه‌ی ما با جهان، حافظه، تاریخ و حتی واقعیت را دگرگون کرده است. فلوسر با زبانی پرسشگر و موشکافانه، پدیده‌ی عکاسی را در بستر فلسفه، ارتباطات و پدیدارشناسی واکاوی می‌کند.

او تمایز میان تصویر سنتی (نقاشی، مجسمه) و تصویر فنی (عکس) را بنیادین می‌داند. به باور او، عکس برخلاف نقاشی که بازنمایی قصدگرایانه از جهان است، حاصل محاسبه و پیش‌بینی دستگاه‌هایی به نام دوربین محسوب می‌شود. این تصاویر فنی، اگرچه به نظر می‌رسند جهان را آن‌گونه که هست نشان می‌دهند، در واقع جهان را به «واقعیتی از جنس دوم» تبدیل می‌کنند؛ واقعیتی که خود تابع منطق درونی دستگاه‌ها و نرم‌افزارهاست.

پرسش محوری فلوسر این است: در عصر انقلاب دیجیتال و ظهور هوش مصنوعی و واقعیت مجازی، چه معنایی برای تاریخ، حافظه و آزادی باقی می‌ماند؟ آیا عکاس هنوز «سوژه» یی آزاد است یا به «کاربر» ی تبدیل شده که صرفاً دکمه‌های از پیش تعیین‌شده را فشار می‌دهد؟ پاسخ فلوسر تأمل‌برانگیز است: عکاسی می‌تواند یا ابزاری برای تکرار کلیشه‌ها و اطاعت از منطق دستگاه‌ها باشد، یا میدانی برای بازی خلاقانه با امکانات و روزنه‌ای برای آزادی و تجاوز از چارچوب‌های تحمیلی. مترجم، علی صارمی، با نثری دقیق و قابل‌فهم، توانسته است پیچیدگی‌های فکری فلوسر را بدون خلل به زبان فارسی منتقل کند.

این کتاب برای عکاسان، هنرمندان، دانشجویان فلسفه، ارتباطات و مطالعات رسانه، و هر کسی که از کلیک ساده بر دکمه فراتر می‌رود و می‌پرسد «چرا عکاسی می‌کنیم؟» اثری کوتاه اما عمیق و تحول‌آفرین خواهد بود.