دیوان حافظ ، قطع رحلی بزرگ جلد طرح چرم قابدار (نشر آراز بیکران )

دیوان حافظ خوشنویس مصطفی اشرفی

در گستره‌ی ادبِ فارسی، هیچ‌کس به اندازه‌ی خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی، این غزلسرای بی‌همتای قرن هشتم، نتوانسته است با کلامی چنان دلنشین و عمیق، آیینه‌ی تمام‌نمایِ روحِ ایرانی باشد. حافظ، با سرودن غزل‌هایی که ظاهری عاشقانه و باطنی عرفانی دارند، برای بیش از هفت قرن، همدم و همرازِ ایرانیان بوده و دیوان او، پس از قرآن، بیشترین تأثیر را بر فرهنگِ این سرزمین گذاشته است.

نسخه‌ی نفیسی که هم‌اکنون پیشِ روی شماست، تجلی‌گاهِ این گنجینه‌ی بی‌نظیر است که با خوشنویسی چشمنواز، قطع رحلی بزرگ و طراحیِ شکیل، تجربه‌ای متفاوت و ماندگار از خوانشِ حافظ را برای مخاطب به ارمغان آورده است. انتشارات آراز بیکران در نخستین چاپ از این دیوان حافظ با قطع رحلی بزرگ، تمامِ ظرافت و دقتِ خود را به کار گرفته تا اثری خلق کند که هم از نظرِ محتوا و هم از نظرِ شکل، در خورِ شأنِ این شاعرِ بزرگ باشد.

جلد ترمو با طرح چرمی این کتاب که با قابی محافظ و شکیل همراه شده، علاوه بر استحکام و ماندگاریِ فوق‌العاده، زیبایی و وقارِ یک اثرِ نفیسِ کلاسیک را به نمایش می‌گذارد و حسِ تعلق به یک گنجینه‌ی هنری را از نخستین نگاه در دلِ مخاطب برمی‌انگیزد. قطع رحلی بزرگ نیز به‌دلیل ابعادِ باشکوه و چشمنوازِ خود، این کتاب را به گزینه‌ای ایده‌آل برای مطالعه‌ی دقیق و لذت‌بخش، قرار گرفتن در کتابخانه‌های نفیس و یا هدیه‌ای ارزشمند برای عاشقانِ شعر و ادب تبدیل کرده است. آنچه این نسخه را از هزاران چاپِ دیگر از دیوان حافظ متمایز می‌سازد، خوشنویسی استادانه و چشمنوازِ مصطفی اشرفی است. این هنرمندِ برجسته‌ی معاصر، با قلمی خوش، دقیق و روح‌بخش، هر غزل از غزل‌های جاودانه‌ی حافظ را چون نگینی بر صفحه‌ی کتاب نشانده است.

خطِ زیبا و خوانای این اثر که در ابعادِ بزرگِ قطع رحلی، با وضوح و شکوهی دوچندان به نمایش درآمده، نه تنها بر جذابیتِ بصریِ کتاب افزوده، بلکه خواننده را به تدبّر و تأمّل بیشتر در ابیاتِ پرمعنا وا می‌دارد و لذتِ خوانش را به تجربه‌ای عمیق و روح‌بخش تبدیل می‌کند. در کنار این هنرنماییِ خوشنویسی، کاغذ تحریرِ باکیفیت و مرغوبی که در ۵۴۴ صفحهی این کتاب به کار رفته، دوام و ماندگاریِ اثر را افزایش داده و از زردی و شکنندگیِ زودهنگامِ صفحات جلوگیری کرده است.

کاغذ تحریر، به‌دلیل بافتِ طبیعی و ماتِ خود، حسِ اصالت و صمیمیتِ یک کتابِ کلاسیک را به مخاطب منتقل می‌کند و مطالعه‌ی طولانی‌مدت را بدون خستگیِ چشم ممکن می‌سازد. زبان فارسی در این دیوان در اوجِ زیبایی، ایجاز و عمقِ معنایی به کار رفته است. حافظ با بهره‌گیری از صنایعِ ادبیِ بی‌نظیری چون ایهام، تلمیح، تناسب و استعاره، جهانی از معانیِ چندلایه را در هر بیتِ کوتاه جای داده است. مفاهیمی چون رندی در برابرِ زهدِ ریایی، عشق به عنوانِ طریقتِ حقیقت، می به عنوانِ نمادِ مستیِ الهی، زلفِ یار و خالِ نگار به عنوانِ رمزهای رندانه‌ی عرفانی، همگی در این اشعار چنان ماهرانه به کار رفته‌اند که هر خواننده‌ای، بسته به ظرفیتِ درکِ خود، معنایی تازه از آنها دریافت می‌کند.

این ویژگیِ بی‌همتای حافظ است که باعث می‌شود دیوان او نه فقط یک کتاب شعر، که یک فرهنگِ جامعِ انسان‌شناسی، روانشناسیِ اجتماعی و حکمتِ عملیِ ایرانی به شمار آید. قابی محافظ که این کتاب را در برگرفته، نیز با طراحیِ هماهنگ با جلدِ ترمو، از آن در برابر گردوغبار و آسیب محافظت کرده و آن را به هدیه‌ای ارزشمند و سرمایه‌ای فرهنگی برای کتابخانه‌ها تبدیل ساخته است.

در نهایت، دیوان حافظ با خوشنویسیِ مصطفی اشرفی و قطع رحلی بزرگ، صرفاً یک کتاب نیست؛ او همدمی روح‌بخش، مرجعی عرفانی و سفری است به اعماقِ فرهنگ و هویتِ ایرانی که هر بار گشوده می‌شود، نسیمِ غزل‌های جاودانه‌ی حافظ، جانِ مخاطب را نوازش می‌دهد و او را به جهانی از عشق، رندی و معرفت می‌برد.