کتاب آموزش گام به گام چهره سازی در نقاشی ایرانی (انتشارات یساولی)

کتاب آموزش گام به گام چهره سازی در نقاشی ایرانی اثر علیرضا آقامیری

چهره در نقاشی ایرانی، نه فقط بازتابی از فرم و ساختار آناتومیک، بلکه آیینه‌ای از روح، مقام و احساسِ درونیِ شخصیت است. از چشمان بادامیِ معشوقان تا ابروهای کمانیِ پهلوانان، از خطِ خالِ بر گونهٔ ساقی تا چین و شکنِ ریشِ پیرِ خردمند همه و همه با زبانی رمزآلود و شاعرانه سخن می‌گویند.

کتاب پیش رو، «آموزش گام به گام چهره‌سازی در نقاشی ایرانی» تألیف علیرضا آقامیری با ترجمهٔ برهان مقدس فاضلی، راهنمایی است دقیق برای ورود به این جهانِ ظریف و پرمعنا. این اثر با قطع رحلی و جلد شومیز در ۹۵ صفحه به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر شده و کاغذ تحریر آن، انتخابی عملی برای تمرین و تکرارِ گام‌های آموزش است. قطع رحلی، فضایی مناسب در اختیار هنرجو قرار می‌دهد تا هر مرحله از طراحی چهره را با جزئیات کامل دنبال کند و همزمان با دیدن تصاویر، تمرین نماید.

کاغذ تحریر نیز برای کتابی که قرار است بارها ورق بخورد و کنار دست هنرمند روی میز طراحی باز و بسته شود، انتخابی هوشمندانه است؛ چراکه هم سبک است، هم بازتاب نور ندارد و خستگی چشم را کاهش می‌دهد. اما مهم‌تر از مشخصات فنی، رویکرد «گام به گام» این کتاب است. علیرضا آقامیری، مؤلف و مدرس نقاشی ایرانی، سال‌ها تجربهٔ خود را در این کتاب گرد آورده تا چهره‌سازی را به ساده‌ترین شکل ممکن آموزش دهد.

او با تکیه بر اصول کلاسیک نقاشی ایرانی (از مکاتب هرات، تبریز، اصفهان و قاجار) نشان می‌دهد که چگونه می‌توان یک چهرهٔ اصیل ایرانی را از صفر تا صد خلق کرد: از ترسیم فرم بیضیِ چهره، تعیین جای دقیق چشم‌ها و ابروها (با آن فاصلهٔ معروفِ «یک چشم» بین دو چشم)، تا کشیدن بینیِ کشیده و باریک، لب‌های کوچک و جمع، و گوش‌هایی که تنها بخشی از آنها نمایان است. ساختار کتاب به گونه‌ای طراحی شده که هنرجو را گام به گام پیش می‌برد. ابتدا، تناسبات کلی چهره در نیمرخ و روبه‌رو آموزش داده می‌شود.

سپس به سراغ جزئیات می‌رویم: نحوهٔ ترسیم چشمِ بادامیِ نقاشی ایرانی (با گوشه‌ای خمیده به طرفین)، ابروی کمانی، خطِ ابروها، حالت‌های مختلف دهان، و حتی تکنیک‌های طراحی ریش و سبیل در چهره‌های مردانه. در مراحل پیشرفته‌تر، تکنیک‌های چهره‌پردازی (رنگ‌آمیزی با آبرنگ سنتی) و ایجاد سایه‌روشن‌های ظریف (که در نقاشی ایرانی، برخلاف نقاشی غربی، بسیار ملایم و محدود است) آموزش داده می‌شود. ترجمهٔ برهان مقدس فاضلی به زبان انگلیسی، این کتاب را برای مخاطبان بین‌المللی نیز قابل استفاده ساخته است.

توضیحات و مراحل آموزش به هر دو زبان فارسی و انگلیسی ارائه شده تا هنرجویان غیرفارسی‌زبان نیز بتوانند از این منبع ارزشمند بهره ببرند. کتاب «آموزش گام به گام چهره‌سازی در نقاشی ایرانی» نه فقط برای هنرجویان نگارگری و نقاشی ایرانی، بلکه برای تصویرگران، طراحان شخصیت، علاقه‌مندان به هنرهای سنتی و حتی هر کسی که شیفتهٔ زیباییِ چهره در نگاره‌های کهن ایرانی است، منبعی ارزشمند و کاربردی خواهد بود.