کتاب پارسه (انتشارات یساولی)

کتاب پارسه 

«پارسه» نامی است کهن برای مکانی جاودان؛ همان تختگاهی که جهان آن را با نام پرسپولیس می‌شناسد، اما ایرانیان دیروزش «پارسه» خواندند و امروز «تخت جمشید» می‌نامند. این کتاب با قطع وزیری و جلد شومیز، تلاشی است برای بازگشت به ریشه‌ها؛ بازگشتی به زمانی که پارسه نه یک محوطه باستانی، که قلب تپنده امپراتوری هخامنشی بود.

ورنر فلیکس دویتز و سیلویا ماتیسون، دو ایران‌شناس برجسته آلمانی، سال‌ها بر روی هخامنشیان تحقیق کرده‌اند. در این کتاب، آنها دست به کار نادری زده‌اند: روایت پارسه از لابه‌لای کتیبه‌های باستانی، الواح گلی بارو و خزانه، و گزارش‌های کاوش‌های علمی. دویتز و ماتیسون نشان می‌دهند که پارسه فقط مجموعه‌ای از کاخ‌های تشریفاتی نبود، بلکه مرکزی اداری، اقتصادی و دینی برای تمامی امپراتوری بود. الواح بارو که در دل خاک پارسه پیدا شدند، از کارگرانی می‌گویند که از گوشه‌وکنار امپراتوری برای ساختن این شکوه آورده شده بودند؛ الواحی که ماتیسون و دویتز مثل پازلی هنرمندانه کنار هم چیده‌اند تا چهره واقعی پارسه را به ما نشان دهند.

ترجمه این کتاب به قلم فرامرز غنی است؛ مترجمی که با تسلط بر زبان انگلیسی و آشنایی عمیق با تاریخ ایران، توانسته متن علمی و تخصصی دو مؤلف آلمانی‌تبار را به فارسی‌ای روان و قابل فهم برای مخاطب ایرانی برگرداند. نکتۀ جالب توجه اینکه اصل کتاب به زبان انگلیسی نوشته شده است (نه آلمانی) که نشان از قصد مؤلفان برای دستیابی به مخاطب بین‌المللی دارد.

ترجمه فرامرز غنی اما این اثر را به حوزۀ فارسی‌زبانان نیز کشانده است. عکس‌های این کتاب از دو منبع تأمین شده است: افشین بختیار، عکاس برجسته آثار باستانی ایران که قاب‌هایش همواره با نگاهی تازه و هنرمندانه همراه است، و آرشیو انتشارات یساولی که گنجینه‌ای از تصاویر مستند و تاریخی از اماکن باستانی ایران را در خود جای داده است. ترکیب این دو، تصویری کامل ارائه می‌دهد: از یک سو نگاه زنده و شاعرانه بختیار که روح را نوازش می‌دهد، از سوی دیگر مستندات دقیق آرشیو یساولی که ذهن پژوهشگر را سیراب می‌کند.

۱۰۳ صفحه کاغذ گلاسه، هر عکس را به پنجره‌ای به سوی گذشته تبدیل کرده است. نقش برجسته‌هایی که هدایای ملل گوناگون را به شاهنشاه نشان می‌دهند، کاخ صدستون با آن عظمت بی‌کران، و آرامگاه اردشیر دوم که در دل کوه تراشیده شده همه در این قاب‌ها جاودان شده‌اند. «پارسه» برای کسانی نوشته شده که می‌خواهند تخت جمشید را نه با چشم یک توریست، که با نگاه یک پژوهشگر ببینند.

مؤلفان این کتاب نشان می‌دهند که پشت هر سنگی، داستانی نهفته است؛ داستان مردمانی که آمدند، ساختند و رفتند، اما اثری از خود بر جای گذاشتند که هزاران سال بعد، هنوز هم انسان را به شگفتی وا می‌دارد. پارسه هنوز زنده است؛ در دل سنگ، در تصاویر، و در این کتاب.