کتاب فنجان نماهای ایران استان کردستان (نشر آیندگان)

کتاب فنجان نماهای ایران استان کردستان اثر سارا صادقی، سعید رحیمی

هر جام و هر فنجان، روایتی خاموش از روزگارانی دارد که در لابه لای نقوش و فرم آن نهفته است. 

کتاب پیش رو، سفری است به دل دیار کردستان، سرزمینی که هر گوشه آن یادگاری از تمدن کهن و ذوق هنری مردمانش را در خود جای داده است. فنجان نماهای ایران در استان کردستان، نه صرفاً اشیایی سفالی یا شیشه ای، بلکه پنجرهه ایی به سوی فرهنگ غنی، آداب و رسوم و زیست روزمره این مرز و بوم هستند.

این اثر با نگاهی موشکافانه و پژوهش محور، می کوشد تا زوایای پنهان این ظروف کوچک اما پرمعنا را آشکار سازد و از دل آنها، تصویری زنده از هویت فرهنگی این خطه ترسیم کند. آنچه در این مجموعه گردآوری شده، حاصل سالها کوشش و دل سپردن به هنرهای سنتی و صنایع دستی این منطقه است.

فنجان نماها، فراتر از کارکرد مصرفی خود، یادآور مجالس گرم چای و گفتوگوهای صمیمانه در خانه ها و قهوه خانه های کردستان هستند؛ جایی که مهمان نوازی با هر جرعه نوشیدنی، معنایی تازه مییابد. از لای کتیبه های تاریخی تا سفالینه های لعابخورده، از شیشه های دستساز تا نقوش برجسته و اسلیمی، هر یک از این اشیا، داستانی برای گفتن دارند؛ داستانهایی از باورها، سنتها و هنر مردمی که با ظرافت تمام، زیبایی را در ساده ترین اشیای زندگی جاری ساخته اند.

این کتاب، علاوه بر مستندسازی و طبقه بندی فنجان نماهای موجود در استان کردستان، تلاشی است برای پیوند زدن گردشگری فرهنگی با میراث ملموس این دیار. مخاطب این اثر، چه پژوهشگر حوزه مردم شناسی باشد، چه هنرمندی که در جستجوی الهام از نقوش کهن است، یا حتی گردشگری که میخواهد از پسِ هر فنجان، داستانی جدید از سفر خود به کردستان بیابد، در این مسیر با گنجینه ای از نشانه ها و رمزها روبه رو خواهد شد.

استان کردستان با جاذبه های تاریخی و طبیعی بی نظیرش، از اورامان تا سنندج و مریوان، بستری مناسب برای شکلگیری چنین پژوهشی بوده است و فنجان نماهای آن، حلقه گمشدهای میان گذشته و حال این سرزمین به شمار میروند. در نگارش این اثر، کوشش شده تا با نگاهی توصیفی تحلیلی، علاوه بر معرفی فرم ها، نقوش و تکنیک های ساخت، به کاربردهای آیینی و اجتماعی این ظروف نیز پرداخته شود.

فنجان هایی که گاه به عنوان هدیه، نماد دوستی و محبت، و گاه به عنوان عنصری تزئینی در تزیین خانه های کردی به کار میرفته اند. این جستار، همچنین بر آن است تا اهمیت حفظ و احیای این هنرهای دستی را در عصر مدرن، با تکیه بر هویت و تاریخ غنی ایران، یادآور شود؛ چراکه هر فنجان، تکه هایی از فرهنگ و هنر ایرانی را با خود حمل میکند و از وحدت در عین تکثر فرهنگی این سرزمین سخن میگوید.

در نهایت، امید است که این کتاب بتواند گام کوچکی در جهت معرفی هرچه بیشتر هنرهای بومی و فنجان نماهای ایران، به ویژه در استان کردستان، بردارد و پنجرهای نو به روی علاقه مندان به تاریخ، هنر و گردشگری این دیار بگشاید.