کتاب گذار: نصرالله کسرائیان (چاپ و نشر نظر)

کتاب گذار اثر نصرالله کسرائیان

در گسترۀ هنر معاصر ایران، نام نصرالله کسرائیان را می‌توان با مفاهیمی چون آزمون، مرزگشایی و هم‌آمیزی رسانه‌ها پیوند زد. کتاب «گذار» که اکنون با ترجمه‌ای دقیق و روان از پوپه میثاقی در دسترس مخاطبان فارسی‌زبان قرار گرفته، نه یک مجموعه‌نگارهٔ معمولی، که گزارشِ پویا و چالش‌برانگیز از یک سفر درونی و هنری است؛ سفری که از سنت‌های تثبیت‌شده آغاز و به افق‌های ناشناخته‌ی تجربه‌های بصری می‌ انجامد.

عنوانِ «گذار» خود گویای روندی است که در سراسر اثر جریان دارد. این واژه، نه فقط به تغییر فضا یا زمان، که به تحولی بنیادین در نگاه هنرمند به جهان پیرامون اشاره دارد. کسرائیان در این مجموعه، با گسستن از چهار چوب‌ های مرسوم، رابطه‌ای تازه میان خط و رنگ، نقش و زمینه، و حتی فرم و محتوا برقرار می‌کند. او، همچون مسافری که گذر از مرزها را نه پایانی بر شناخت، که آغازی بر ادراکی تازه می‌داند، هر اثر را ایستگاهی برای تأمل در هویت هنر ایرانی در مواجهه با جهانیِ در حالِ تغییر قرار می‌ دهد.

یکی از شاخص‌ ترین ویژگی‌های این کتاب، رویکرد دوزبانهٔ آن (فارسی و انگلیسی) است. این ویژگی، نه فقط از جهت دسترسیِ مخاطبان بین‌المللی، که از منظر مفهومی نیز اهمیتی راهبردی دارد. «گذار» خود را فارغ از مرزهای زبانی و جغرافیایی تعریف می‌کند و از همین روست که با دیگریهای فرهنگی به گفت‌وگو می‌نشیند. ترجمهٔ پوپه میثاقی نیز، با حساسیتی شایسته، نه تنها به انتقالِ دقیق مفاهیم، که به بازآفرینیِ فضای شاعرانهٔ متن اصلی پرداخته و این هم‌نشینیِ دو زبان را به‌عنوان بخشی از معنای اثر برجسته ساخته است.

آثار کسرائیان در این کتاب، روایتی بصری از زمان و خاطرهاند؛ لحظاتی که در آن‌ها، گذشته و آینده در فضایی معلق به هم می‌رسند. این تعلیق، خود استعاره‌ای از شرطِ امروزیِ زندگی است؛ وضعیتی که در آن، ما پیوسته در حالِ انتخاب میان ماندن یا رفتن، تکرار یا دگرگونی، و بازگشت به خویش یا رهایی از خویشتنِ پیشین هستیم. کسرائیان با زبانی که گاه به نقاشی و گاه به شعر می‌ماند، این تعلیق را به زیبایی‌شناسی بدل می‌کند و از مخاطب می‌خواهد که نه فقط ناظر، که شریکِ این گذار باشد.

این کتاب، برای هنرمندانِ جستجوگر، پژوهشگرانِ هنرهای تجسمی، و همهٔ آن‌هایی که به تکامل هنر در بستر تاریخ و فرهنگ می‌اندیشند، منبعی الهام‌بخش و اندیشه‌برانگیز خواهد بود. مطالعهٔ «گذار» نه فقط تجربه‌ای زیباشناختی، که فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه خود به‌عنوان هنرمند یا مخاطب در جریانِ همیشه‌جاریِ تحول هنر است؛ تحولی که همچون خودِ عنوان‌اش، هرگز متوقف نمی‌شود و ما را به حرکتی بی‌پایان در جهانِ معنا فرا می‌خواند.