کتاب راهنمای زبان های باستانی ایران (جلد1، ویراست 2 با اصلاحات و اضافات) (نشر سمت)

کتاب راهنمای زبان های باستانی ایران جلد1 اثر دکتر محسن ابوالقاسمی

زبان‌های باستانی ایران، همچون گنجینه‌های ارزشمندی که در دل تاریخ و فرهنگ این سرزمین کهن نهفته‌اند، حکایت‌هایی از اندیشه، باورها، آیین‌ها و زیست‌جهان مردمانی را روایت می‌کنند که قرن‌ها پیش، بر این مرزوبوم می‌زیسته‌اند. هر یک از این زبان‌ها، از فارسی باستان و اوستایی گرفته تا پهلوی و سُغدی، دریچه‌ای به سوی درک عمیق‌تر از ریشه‌های فرهنگی و هویتی ایران زمین می‌گشایند و بدون آشنایی با آن‌ها، بسیاری از زوایای تاریک تاریخ این سرزمین، همچنان ناشناخته باقی خواهد ماند.

کتاب «راهنمای زبان‌های باستانی ایران (جلد ۱)» تألیف دکتر محسن ابوالقاسمی، از برجسته‌ترین ایران‌شناسان و زبان‌شناسان معاصر، مرجعی جامع، ساختارمند و آموزشی است که با نگاهی دقیق و پژوهشی، مخاطب را با مبانی، ویژگی‌ها و ساختار مهم‌ترین زبان‌های باستانی ایران آشنا می‌سازد. آنچه این اثر ۲۲۷ صفحه‌ای با قطع وزیری را به منبعی کمنظیر و راهگشا در ادبیات ایران‌شناسی و زبان‌شناسی تبدیل کرده، رویکردی گام‌به‌گام، مستند و تطبیقی به آموزش زبان‌های باستانی ایران است.

مؤلف با تکیه بر سال‌ها تجربه‌ی تدریس و پژوهش در این حوزه، خواننده را با خانواده‌ی زبان‌های ایرانی و طبقه‌بندی آن‌ها به دو شاخه‌ی باستان (شامل فارسی باستان، اوستایی و مادی) و میانه (شامل پهلوی اشکانی، پهلوی ساسانی، سُغدی، خوارزمی، سکایی و بلخی) آشنا می‌سازد و به‌تفصیل به معرفی و تشریح مهم‌ترین آن‌ها، یعنی فارسی باستان و اوستایی، می‌پردازد. از خط و الفبا و نظام‌های نوشتاری گرفته تا دستور زبان، صرف و نحو، واژگان و ریشه‌شناسی، تمامی مباحث با زبانی روشن و مثال‌های عینی از کتیبه‌ها و متون کهن، برای دانشجویان و پژوهشگران قابل‌درک شده است.

از دیگر مباحث ارزشمند این کتاب، بررسی جایگاه زبان‌های باستانی ایران در میان زبان‌های هندواروپایی و تأثیر متقابل آن‌ها بر یکدیگر و بر زبان‌های امروزی است. مؤلف به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه زبان فارسی دری، به‌عنوان وارث این زبان‌های کهن، بسیاری از ویژگی‌های دستوری، واژگانی و آوایی آن‌ها را در خود حفظ کرده است و آشنایی با این ریشه‌ها، به درک عمیق‌تر از زبان و ادبیات فارسی امروزین کمک می‌کند. همچنین، کتاب به معرفی مهم‌ترین متون و کتیبه‌های باستانی برجای‌مانده، از کتیبه‌های هخامنشی در نقش‌رستم و تخت جمشید تا اوستا و متون مانوی، پرداخته و هر یک را با شرحی کامل از محتوا، اهمیت تاریخی و زبانی آن‌ها، به تصویر می‌کشد.

این کتاب، با زبانی علمی و روان، برای دانشجویان و پژوهشگران زبان‌شناسی، تاریخ، باستان‌شناسی، فرهنگ و تمدن ایران، و تمام علاقه‌مندان به ریشه‌های زبانی و فرهنگی ایران زمین، منبعی ارزشمند و الهام‌بخش محسوب می‌شود. کاغذ تحریر و جلد شومیز، مطالعه‌ای دلپذیر و ماندگار را برای مخاطبان فراهم آورده است.

امید است که مطالعه‌ی این اثر گران‌بها، نه تنها به‌منزله‌ی سفری در ژرفای زبان‌های باستانی ایران، بلکه به‌عنوان دریچه‌ای نو به سوی درک عمیق‌تر از هویت و ریشه‌های فرهنگی این سرزمین کهن، روشنگر مسیر پژوهشگران و جویندگان دانش نسل‌های آینده باشد.