کتاب طهران قدیم عکس‌های سیدمحمود پاکزاد فونوگرافر تهران قدیم در سالهای 1320 تا 1354

کتاب طهران قدیم اثر محمود پاکزاد

مجموعه ای تصویری از تهران در دوره ای مهم از تاریخ معاصر این شهر است؛ مجموعه ای که با عکس های سید محمود پاکزاد، چهره تهران را در فاصله سال های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۴ ثبت کرده و بخشی ارزشمند از حافظه بصری پایتخت را در برابر مخاطب قرار می دهد. این تصاویر تنها ثبت چند خیابان، ساختمان یا میدان نیستند، بلکه روایتگر شهری در حال دگرگونی و مردمی هستند که در میان این تحولات، زندگی روزمره خود را دنبال می کردند.

عکس های پاکزاد امکان تماشای تهران از زاویه ای متفاوت را فراهم می کنند. خیابان ها و محله ها، بناهای شهری، بازارها، فضاهای عمومی، وسایل نقلیه و چهره مردم، در کنار یکدیگر تصویری از فضای اجتماعی و شهری تهران در چند دهه گذشته شکل می دهند. بسیاری از این جلوه ها امروز تغییر کرده اند یا دیگر وجود ندارند و به همین دلیل، عکس ها ارزش مستند و تاریخی ویژه ای پیدا می کنند. هر قاب می تواند نشانه ای از سبک زندگی، معماری و مناسبات اجتماعی دوره خود باشد.

اهمیت این مجموعه در آن است که تاریخ شهر را از خلال تصویر و تجربه زندگی روزمره روایت می کند. در میان عکس ها، تهران نه فقط به عنوان یک شهر، بلکه همچون موجودیتی زنده دیده می شود که در طول زمان تغییر کرده و چهره های گوناگونی به خود گرفته است. از این منظر، آثار محمود پاکزاد برای پژوهشگران تاریخ معاصر، علاقه مندان به عکاسی و دوستداران تهران، منبعی ارزشمند برای شناخت گذشته بصری و اجتماعی پایتخت به شمار می رود. قطع رحلی و صفحات گلاسه، امکان نمایش مناسب عکس ها و جزئیات آنها را فراهم کرده و جلد سخت نیز بر جنبه ماندگار مجموعه افزوده است.

طهران قدیم می تواند مخاطب را به سفری تصویری در تهران چند دهه پیش ببرد؛ سفری که در آن خیابان ها، بناها و آدم ها، روایتگر شهری هستند که بخشی از گذشته خود را در قاب دوربین حفظ کرده است.