دیوان حافظ تحریر، وزیری، ترمو، بدون قاب (انتشارات آراز بیکران)

دیوان حافظ تذهیب استاد محمد رضا هنرور

حافظ، آن غزل‌سرایِ بی‌همتایِ شیراز، در میانِ تمامِ شاعرانِ پارسی‌گو، جایگاهی یگانه و اسرارآمیز دارد. او نه تنها شاعری است برای خواندن و لذت بردن، که همواره پناهگاهی بوده است برای دلدادگانِ سرگشته، رندانِ بی‌قرار و هر آن کس که در پیِ پاسخی برای پرسش‌هایِ بی‌پایانِ دل خویش است. دیوانِ حافظ، در فرهنگِ ایرانی، نه یک مجموعه‌ی شعرِ صرف، که مرجعی است برای تفأل، برای گشودنِ گره‌هایِ کورِ زندگی و برای یافتنِ روشنایی در تاریکی‌هایِ ناامیدی.

اینک، این گنجینه‌ی بی‌نظیر، در قالبی نفیس و علمی، با تصحیحِ دو تن از بزرگ‌ترینِ حافظ‌پژوهانِ ایران، دکتر قاسم غنی و علامه محمد قزوینی، به پیشگاهِ مشتاقانِ علم و هنر عرضه شده است؛ اثری که در آن، کلامِ حافظ، با دقتی وسواس‌گونه و نگاهی موشکافانه، از میانِ نسخه‌هایِ گوناگون، پیراسته و آراسته شده است تا خواننده، با اطمینانی تمام‌عیار، با اصیل‌ترین و معتبرترینِ اشعارِ حافظ روبه‌رو شود. آنچه این نسخه از دیوان حافظ را از دیگر چاپ‌ها متمایز می‌کند، تصحیحِ ارزشمند و بی‌نظیرِ دکتر قاسم غنی و علامه محمد قزوینی است. این دو استادِ بزرگِ حافظ‌پژوهی، با سال‌ها تحقیق و کاوش در نسخه‌هایِ خطیِ گوناگون و مقابله‌ی دقیقِ آن‌ها، توانسته‌اند متنی معتبر و منقح از دیوانِ حافظ ارائه دهند که مرجعی برای تمامِ پژوهشگران و دوستدارانِ حافظ در سراسرِ جهان است.

تصحیحِ غنی و قزوینی، نه تنها بر اساسِ کهن‌ترین و معتبرترینِ نسخه‌ها انجام شده، که با نگاهی انتقادی و موشکافانه، ضبط‌هایِ گوناگون را سنجیده و بهترینِ آن‌ها را برگزیده است. این ویژگی، این نسخه را به یکی از معتبرترین و علمی‌ترینِ چاپ‌هایِ دیوانِ حافظ تبدیل کرده است که برای هر پژوهشگرِ ادبیاتِ فارسی، از ارجاعاتِ ضروری و غیرقابل‌اجتناب به شمار می‌رود. در کنارِ این تصحیحِ ارزشمند، تذهیب‌هایِ چشمنوازِ استاد محمدرضا هنرور، بر شکوه و جلالِ بصریِ این کتاب افزوده است.

نقوشِ اسلیمی و ختایی، با زر و لاجورد، در حاشیه‌ها و سرلوحه‌ها، چونان ستارگانی در آسمانِ کلامِ حافظ می‌درخشند و فضایی روحانی و تأمل‌برانگیز را پدید آورده‌اند. این تذهیب‌ها، که حاصلِ سال‌ها تجربه و ذوقِ نابِ استاد هنرور است، نه تزئینیِ صرف، که ترجمانِ بصریِ عرفان و زیباییِ نهفته در اشعار حافظ هستند. هر نقش، هر گل و هر اسلیمی، گویی روایتی است از آنچه در بیت‌هایِ حافظ، به زبانِ رمز و اشاره، بیان شده است. هم‌نشینیِ این تصحیحِ علمی و تذهیبِ هنرمندانه، این کتاب را به اثری تمام‌عیار و بی‌نظیر در میانِ نسخه‌هایِ دیوانِ حافظ تبدیل کرده است.

کتاب در قطع وزیری و با جلدِ ترمویِ بدونِ قاب و کاغذِ تحریر به چاپ رسیده است. کاغذِ تحریرِ باکیفیتِ آن، با بافتی نرم و چشمنواز، حسِ نوشتن و خواندنِ سنتی را به مخاطب منتقل می‌کند و او را به ارتباطی عمیق‌تر با کلامِ حافظ فرا می‌خواند. جلدِ ساده و بی‌قابِ آن، بر صمیمیت و کاربردی‌بودنِ این کتاب می‌افزاید و آن را به اثری ماندگار و شایسته‌ی کتابخانه‌هایِ شخصی و مراکزِ علمی تبدیل می‌کند. انتشارات آراز بیکران، با فراهم آوردن این نسخه‌ی نفیس و علمی، گامِ بلندی در جهتِ ترویجِ فرهنگِ حافظ‌شناسی و حافظ‌خوانی، با نگاهی دقیق و پژوهش‌محور، برداشته است. «دیوان حافظ به تصحیح غنی و قزوینی»، در این قالبِ نوبنیاد، نه صرفاً یک کتابِ شعر، که یک مرجعِ علمی و یک همسفرِ خوش‌ذوق در مسیرِ آشناییِ عمیق‌تر با کلامِ حافظ است.