دیوان حافظ بیکران (رحلی، گلاسه، ترمو، قابدار)

دیوان حافظ خط مصطفی اشرفی 

حافظ، آن غزل‌سرایِ بی‌نظیرِ شیراز، نه تنها شاعری است برای روزگار خویش، که ندایی است جاودانه برای تمامِ اعصار. او با کلامی که در ظاهر، ساده و روان می‌نماید، چنان لایه‌هایی از معنا را در خود جای داده که هر خواننده‌ای، با هر مرتبه‌ای از دانش و بینش، می‌تواند از آن، بهره‌ای به اندازه‌ی خود برگرفتن بداند.

دیوانِ حافظ، در حقیقت، آیینه‌ای است تمام‌نما از روحِ ایرانی؛ آیینه‌ای که در آن، عشق و عرفان، رندی و پارسایی، شادی و اندوه، در هم تنیده شده‌اند و هر بار که به آن می‌نگریم، تصویری تازه از خویشتن خویش را تماشا می‌کنیم. اکنون، این گنجینه‌ی بی‌همتا، در قالبی نفیس و شکوهمند با قطع رحلی، به پیشگاه مشتاقانِ علم و هنر عرضه شده است؛ اثری که در آن، کلامِ حافظ، با قلمی استادانه و تذهیبی روح‌انگیز، چونان نگینی درخشان بر تارکِ هنرِ کتاب‌آراییِ ایران می‌درخشد.

آنچه این نسخه از دیوان حافظ را از دیگر چاپ‌ها متمایز می‌کند، هماهنگیِ بی‌نظیرِ سه هنرِ والاست: شعر، خوشنویسی و تذهیب. مصطفی اشرفی، از خوشنویسانِ برجسته‌ی معاصر، با قلمِ نستعلیقِ چیره‌دست خود، به هر غزلِ حافظ، شخصیتی تازه و حیاتی دوباره بخشیده است. قلمِ روان و موزونِ او، که گویی با روحِ کلامِ حافظ هماهنگیِ ازلی دارد، خواننده را در سفری بصری و معنوی همراهی می‌کند و به هر مصراع، عمقی تازه می‌بخشد.

اشرفی با درکِ ژرف از لایه‌هایِ پنهانِ اشعار حافظ، توانسته است میانِ ریتمِ کلام و نرمشِ خط، پیوندی مثال‌زدنی برقرار کند. در قطع بزرگ‌ترِ رحلی، این خوشنویسیِ ظریف، با وضوحی تمام‌عیار به تماشا می‌ایستد و هر انحنا و کششی از قلم، چونان رقصی موزون، چشمِ بیننده را به دنبالِ خود می‌کشاند. در کنارِ این خوشنویسیِ استادانه، تذهیب‌های چشمنوازِ استاد محمدرضا هنرور، بر شکوه و جلالِ این کتاب افزوده است. نقوشِ اسلیمی و ختایی، با زر و لاجورد، در حاشیه‌ها و سرلوحه‌ها، چونان ستارگانی در آسمانِ کلامِ حافظ می‌درخشند و فضایی روحانی و تأمل‌برانگیز را پدید آورده‌اند.

این تذهیب‌ها، که حاصلِ سال‌ها تجربه و ذوقِ نابِ استاد هنرور است، نه تزئینیِ صرف، که ترجمانِ بصریِ عرفان و زیباییِ نهفته در اشعار حافظ هستند. هر نقش، هر گل و هر اسلیمی، گویی روایتی است از آنچه در بیت‌هایِ حافظ، به زبانِ رمز و اشاره، بیان شده است. هم‌نشینیِ این سه هنر در این نسخه‌ی رحلی، یادآورِ دورانِ شکوفاییِ هنرِ کتاب‌آراییِ ایرانی است؛ دورانی که در آن، یک کتاب، نه یک کالای مکتوب، که یک اثرِ هنریِ تمام‌عیار بود و هر صفحه‌اش، چونان تابلویی نفیس، به تماشا می‌ایستاد.

قطعِ رحلیِ این دیوان، که با جلدِ ترمویِ طرح‌چرم و کاغذِ گلاسه به چاپ رسیده است، تجربه‌ای لوکس و چشم‌نواز از خوانشِ حافظ را برای مخاطب به ارمغان می‌آورد. جلدِ سخت و باوقارِ آن، با ظرافتی مثال‌زدنی طراحی شده و در کنارِ صفحاتِ براق و درشت‌قطع، این کتاب را به اثری ماندگار و شایسته‌ی کتابخانه‌های شخصی و مراکز فرهنگی تبدیل کرده است. این ابعادِ بزرگ‌تر، نه تنها به خوشنویسی و تذهیب‌ها مجالِ بیشتری برای خودنمایی می‌دهد، که تجربه‌ی خوانشِ غزل‌های حافظ را نیز به مراسمی دلنشین‌تر و باشکوه‌تر بدل می‌سازد.

«دیوان حافظ» با این کیفیتِ نفیس و قطعِ رحلی، که توسط انتشارات آراز بیکران در اختیار دوستدارانِ هنر و ادب قرار گرفته، فراتر از یک کتابِ شعر، یک اثرِ هنریِ تمام‌عیار و یادگاریِ ماندگار است.