کتاب سفرنامه های مصور مظفرالدین شاه (نشر دانیار)

کتاب سفرنامه‌های مصور مظفرالدین شاه اثر مهرداد اسکویی و علیرضا بهارلو

پروژه‌ای است برای بازخوانی تاریخ بصری ایران از دریچه‌ی نگاه یکی از متمایزترین چهره‌های دوران قاجار. این اثر با همکاری مهرداد اسکویی و علیرضا بهارلو، تلاش می‌کند تا میان روایت‌های مکتوب و تصاویر ثبت‌شده توسط خودِ شاه، پیوندی معنایی برقرار کند. مظفرالدین شاه قاجار، فراتر از یک فرمانروای سیاسی، در جایگاه یک عکاس و ناظر دقیق، لحظاتی از گذار ایران به عصر مدرن را با دوربین خود شکار کرده است.

این کتاب با تکیه بر این میراث تصویری، به بازآفرینی فضاها، چهره‌ها و وقایعی می‌پردازد که در قالب تصاویر مونوکروم و با جزئیات تاریخی بالا، به تماشاگر عرضه می‌شوند. رویکرد مؤلفان در این اثر، صرفاً ارائه مجموعه‌ای از تصاویر نیست، بلکه واکاوی فلسفه و ضرورتِ ثبتِ تصویر در آن دوران است؛ یعنی همان لحظه‌ای که واقعیت با هنرِ دوربین گره می‌خورد تا از زوال زمان جلوگیری کند. از این رو، کتاب مذکور برای پژوهشگران تاریخ هنر، عکاسی و مطالعات دوران قاجار، به عنوان یک منبع اصیل و بصری عمل می‌کند که مرز میان مستند و هنر را به زیبایی ترسیم کرده است. از منظر ویژگی‌های فیزیکی و ساختار مادی، نشر دانیار با توجه به ماهیت «مصور» بودن این اثر، استانداردهای لازم برای نمایش غنای بصری آن را رعایت کرده است.

انتخاب قطع رقعی برای کتابی با ۳۶۸ صفحه، توازنی میان قابلیت حمل و فراهم آوردن فضای کافی برای نمایش تصاویر ایجاد کرده است؛ به گونه‌ای که تصاویر بدون کوچک‌نمایی بیش از حد، جایگاه خود را در صفحه حفظ می‌کنند. استفاده از کاغذهای باکیفیت و با قابلیت بازتاب کنترل‌شده، نقش کلیدی در حفظ کیفیت تصاویر تاریخی و جلوگیری از خیرگی چشم در هنگام مطالعه‌ی طولانی دارد. همچنین، ساختار فیزیکی کتاب به گونه‌ای طراحی شده است که با ماهیت پژوهشی و در عین حال زیبایی‌شناسانه‌ی آن همخوانی داشته باشد، تا خواننده بتواند میان متن تحلیلی و تصویر تاریخی، جریانی روان را تجربه کند.