کتاب سخن شاهان هخامنشی در تخت جمشید (انتشارات پازینه)

کتاب سخن شاهان هخامنشی در تخت جمشید اثر سیدعلی اصغر شریعت‌زاده  

در دل مرتفع‌ترین و باشکوه‌ترین بخش تخت جمشید، بر دامنه‌ی کوه رحمت، کتیبه‌هایی نقش بسته که قرن‌هاست با نگاهی رازآمیز و پرسشگر، خاموشانِ تاریخ را به سخن وامی‌دارند. این سنگ‌نوشته‌های شاهی، که حاصل فرمانروایی بزرگانی چون داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر یکم است، نه فقط سندی از قدرت و عظمت، که گویی ندایی از ورای هزاره‌هاست؛ ندایی که از باورها، آرمان‌ها و جهان‌بینی شاهنشاهان هخامنشی حکایت دارد.

کتابی که اکنون در دستان شماست، با عنوان «سخن شاهان هخامنشی در تخت جمشید»، سفری است شگرف در میان این کتیبه‌های کهن و گامی است در راه شنیدن آنچه پادشاهان این سرزمین برای آیندگان بر دل سنگ نگاشته‌اند. نویسنده‌ی گران‌مایه‌ی این اثر، با تکیه بر سال‌ها پژوهش و دقت در متون باستان‌شناسی، کوشیده است تا این سنگ‌نبشته‌های ارزشمند را از دل خاک و خاموشی بیرون کشد و آن‌ها را با زبانی روان و علمی در اختیار مخاطب امروزین قرار دهد. او با رویکردی ژرف و موشکافانه، نه تنها به ترجمه و تفسیر هر یک از این کتیبه‌ها پرداخته، بلکه پیش‌زمینه‌های تاریخی، بسترهای سیاسی و باورهای مذهبی حاکم بر هر یک از این فرامین شاهی را نیز به روشنی تبیین کرده است.

در خلال این اثر، خواننده درمی‌یابد که این سنگ‌نبشته‌ها، چیزی فراتر از گزارش‌های حکومتی صرف هستند؛ آن‌ها اعلامیه‌هایی هستند از مشروعیت الهی، از عدالت، از پیروزی بر دروغ و از افتخار به هویت پارسی، درست همان مفاهیمی که پایه‌های تمدن هخامنشی را تشکیل می‌داده‌اند. آنچه این کتاب را از دیگر آثار مشابه در حوزه‌ی کتیبه‌شناسی متمایز می‌سازد، نگاه جامع و میان‌رشته‌ای نویسنده است. او با بهره‌گیری از علوم باستان‌شناسی، زبان‌شناسی، تاریخ و حتی فلسفه، به تحلیل محتوایی و فرمی کتیبه‌ها پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه هر عبارت، هر واژه و حتی هر نشانه، در جایگاه خود نشانی از یک جهان‌بینی منسجم دارد.

همچنین، توجه ویژه‌ی او به موقعیت مکانی هر کتیبه در مجموعه‌ی تخت جمشید و ارتباط آن با معماری، نقش‌برجسته‌ها و فضاهای آیینی، دریچه‌ای تازه به سوی درکی عمیق‌تر از کارکرد این فضاها در دوران هخامنشی می‌گشاید. از سوی دیگر، این کتاب صرفاً برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های تاریخ و باستان‌شناسی نگاشته نشده است؛ بلکه هر خواننده‌ی علاقه‌مندی که دل در گرو فرهنگ و تمدن کهن ایران زمین دارد، می‌تواند با مطالعه‌ی این اثر، با یکی از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین ادوار تاریخی این سرزمین آشنا شود و از رهگذر کلام شاهان هخامنشی، به درکی تازه از هویت و ریشه‌های خویش دست یابد. زبان روان و ساختار منظم کتاب، امکان بهره‌برداری آسان برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان را فراهم ساخته است.