کتاب الگوهای روایی افسانه ها و اسطوره های ایرانی (انتشارات سمت)

کتاب الگوهای روایی افسانه ها و اسطوره های ایرانی اثر دکتر پگاه خدیش و دکتر فریده داوودی مقدم

افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی، همچون رودی خروشان و پرپیچ‌وخم، از ژرفای تاریخ این سرزمین جاری شده‌اند و در خود، گنجینه‌ای از باورها، آیین‌ها، آرزوها و هراس‌های نیاکان ما را جای داده‌اند. این روایت‌های کهن، نه تنها پنجره‌هایی به سوی جهان‌بینی و فرهنگ ایرانیان در طول اعصار هستند، بلکه الگوهایی بنیادین برای فهم ساختارهای داستانی، شخصیت‌پردازی و نمادشناسی در ادبیات و هنر این مرزوبوم به شمار می‌روند.

کتاب «الگوهای روایی افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی» تألیف دکتر پگاه خدیش و دکتر فریده داوودی مقدم، کوششی ارزشمند و پژوهشی برای کشف و تبیین این الگوهای نهفته در دل روایت‌های کهن است و دریچه‌ای نو به سوی درک عمیق‌تر از هویت روایی ایرانیان می‌گشاید. آنچه این اثر ۱۵۶ صفحه‌ای با قطع وزیری را به منبعی کمنظیر و راهگشا در ادبیات ایران‌شناسی تبدیل کرده، رویکردی نظام‌مند، تحلیلی و بینارشته‌ای به ساختارهای روایی اسطوره‌ها و افسانه‌های ایرانی است. مؤلفان با تکیه بر نظریه‌های معاصر روایت‌شناسی و اسطوره‌شناسی، از جمله آرای ولادیمیر پراپ، ژوزف کمبل و نورتروپ فرای، خواننده را با مفاهیم کلیدی چون ساختار روایت، کارکردهای شخصیت‌ها، الگوهای سفر قهرمان، تقابل‌های دوگانه و نمادشناسی آشنا می‌سازند و نشان می‌دهند که چگونه این الگوها در سراسر داستان‌های کهن ایران، از شاهنامه و اسطوره‌های اساطیری تا افسانه‌های عامیانه و عرفانی، به‌گونه‌ای شگفت‌انگیز تکرار و بازتولید شده‌اند.

از دیگر مباحث ارزشمند این کتاب، بررسی تطبیقی الگوهای روایی در اسطوره‌های ایرانی با اسطوره‌های دیگر فرهنگ‌هاست. مؤلفان با نگاهی فرافرهنگی، شباهت‌ها و تفاوت‌های بنیادین میان روایت‌های ایرانی و اسطوره‌های یونانی، هندی، بین‌النهرینی و حتی سلتی را به‌خوبی تبیین می‌کنند و نشان می‌دهند که با وجود اشتراکات فراوان در الگوهای کهن‌الگویی، هر فرهنگ، هویت و جهان‌بینی منحصربه‌فرد خود را در دل این روایت‌ها جای داده است.

همچنین، کتاب به نقش جنسیت و قدرت در اسطوره‌های ایرانی پرداخته و جایگاه زنان اسطوره‌ای و تأثیر آن‌ها بر شکل‌گیری روایت‌ها را به‌دقت واکاوی می‌کند. این اثر، با زبانی روان و ساختاری منسجم، نه تنها برای دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، اسطوره‌شناسی و علوم انسانی، بلکه برای تمام علاقه‌مندان به داستان‌های کهن و فرهنگ ایرانی، منبعی ارزشمند و الهام‌بخش محسوب می‌شود. کاغذ تحریر و جلد شومیز، مطالعه‌ای دلپذیر و ماندگار را برای مخاطبان فراهم آورده است.

امید است که مطالعه‌ی این اثر گران‌بها، نه تنها به‌منزله‌ی سفری در ژرفای اسطوره‌های ایرانی، بلکه به‌عنوان دریچه‌ای نو به سوی درک ساختارهای بنیادین داستان‌سرایی و هویت فرهنگی ایران زمین باشد و هر خواننده را به کشف لایه‌های پنهان روایت‌های کهن ترغیب نماید.