کتاب روشهای میدانی در باستان شناسی (انتشارات سمت)

کتاب روشهای میدانی در باستان شناسی اثر تامس ر. هستر و همراهان

باستان‌شناسی، دانشی است که در دل خاک و در لابه‌لای لایه‌های زمان، به جستجوی ردپای تمدن‌های دیرین می‌پردازد و با کشف آثار مادی، پرده از راز و رمزهای زیست و فرهنگ نیاکان برمی‌دارد. اما این علم، فراتر از یک کنجکاوی تاریخی یا گردآوری اشیای کهن، نیازمند روش‌ها و فنونی دقیق، نظام‌مند و علمی است که بدون آن‌ها، هر کاوشی به تخریب گنجینه‌ای بی‌بدیل و ازدست‌رفتن فرصت‌های شناخت منجر خواهد شد.

کتاب «روش‌های میدانی در باستان‌شناسی» تألیف تامس آر. هستر، هری جی. شیفر و کنث ال. فدر، با ترجمه‌ی علمی و روان کمال‌الدین نیکنامی و حسین صبری، یکی از جامع‌ترین و معتبرترین منابع جهان در حوزه‌ی روش‌شناسی باستان‌شناسی را در اختیار دانشجویان و پژوهشگران ایرانی قرار می‌دهد. آنچه این اثر وزین و ۷۵۲ صفحه‌ای با قطع وزیری را به مرجعی بی‌نظیر و کاربردی در ادبیات باستان‌شناسی ایران تبدیل کرده، رویکردی گام‌به‌گام، دقیق و همه‌جانبه به تمامی مراحل و فنون کاوش و پژوهش میدانی است. مؤلفان با تکیه بر تجربیات گسترده‌ی خود در عرصه‌های مختلف باستان‌شناسی، خواننده را با روش‌های پیش‌ازکاوش همچون بررسی‌های سطح‌الارضی، ژئوفیزیک، عکس‌برداری هوایی و تحلیل‌های آماری آشنا می‌سازند و سپس، مراحل کاوش از گمانه‌زنی تا ترانشه‌برداری و لایه‌نگاری (استراتیگرافی) را با دقتی مثال‌زدنی تشریح می‌کنند.

همچنین، کتاب به ابزارها و تجهیزات مورد نیاز، فنون مستندسازی و ثبت دقیق داده‌ها، و روش‌های نمونه‌برداری از یافته‌های آلی و غیرآلی پرداخته و نشان می‌دهد که هرگونه بی‌توجهی به این ظرایف، می‌تواند به گم‌شدن اطلاعات ارزشمند تاریخی منجر شود. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این کتاب، پرداختن به کاربرد فناوری‌های نوین در باستان‌شناسی است. از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و دوربین‌های دیجیتال پیشرفته تا تحلیل‌های آزمایشگاهی و تاریخ‌گذاری رادیوکربن و لومینسانس، هر فصلی دریچه‌ای نو به سوی هم‌آمیزی علم و فناوری می‌گشاید و ضرورت به‌روز بودن باستان‌شناسان را به‌خوبی تبیین می‌کند.

همچنین، مؤلفان با نگاهی دقیق به مسائل اخلاقی و حقوقی حفاظت از محوطه‌های باستانی و مدیریت میراث فرهنگی، بر مسئولیت اجتماعی و علمی باستان‌شناسان در قبال نسل‌های آینده تأکید می‌ورزند. کتاب به‌صورت دو‌زبانه (فارسی و انگلیسی) تدوین شده و ترجمه‌ای دقیق و وفادار به متن اصلی دارد. کاغذ تحریر و جلد شومیز آن، مطالعه‌ای دلپذیر و ماندگار را برای مخاطبان فراهم آورده است.

امید است که این اثر، راهنمایی روشن و چراغی فرا راه دانشجویان، پژوهشگران و تمام علاقه‌مندان به میراث کهن این سرزمین باشد و آنان را در مسیر کشف و حفاظت از گنجینه‌های تاریخی یاری رساند.