کتاب شکوه هنر قاجار (نشر خط و طرح)

کتاب شکوه هنر قاجار اثر جنیفر اسکرس

چگونه می‌توان از دل دوره‌ای که سال‌ها به عنوان عصر افول هنری شناخته می‌شد، شکوه و هویتی مستقل را بازشناخت؟ پاسخ این پرسش را باید در «شکوه هنر قاجار» جست‌وجو کرد؛ مجموعه‌ای که با نگاهی تازه، تصویری متفاوت از هنر و فرهنگ این دوره ارائه می‌دهد. اثر پیشِ رو، نوشته جنیفر اسکرس، پژوهشگر اسکاتلندی که چندین دهه در حوزهٔ هنرهای خاورمیانه و ایران عصر قاجار پژوهش کرده، شامل نه مقاله است که توسط علیرضا بهارلو و مرضیه قاسمی گردآوری و ترجمه شده است .

آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های حوزهٔ هنر قاجار متمایز می‌سازد، رویکرد توصیفی-تحلیلی و نگاهی منصفانه به دستاوردهای این دوره است. اسکرس در این کتاب، نه تنها به مباحثی چون فرهنگ قاجار، سیر تحولات تصویری، معماری، کاخ‌سازی و باستان‌گرایی می‌پردازد، بلکه تمرکز ویژه‌ای بر کاشی‌کاری و کاشی‌های مصور این دوره دارد . مقالات کتاب طیف گسترده‌ای از موضوعات را در بر می‌گیرند؛ از هنر ایران از نگاه سیاحان بریتانیایی قرن نوزدهم و رویارویی‌های ایرانیان و اروپاییان، تا سیری در کاخ‌های سلطنتی و معماری کاخ گلستان، و از تجلی فرهنگ مذهبی و عامیانه در کاشی‌کاری تا نقش رنگ در مضامین و تکنیک‌های آن .

این اثر، پاسخی است به نیاز پژوهشگران تاریخ هنر، معماری، مطالعات قاجار و تمامی کسانی که می‌خواهند فراتر از کلیشه‌های رایج، به درک عمیق‌تری از هویت فرهنگی و زیبایی‌شناختی هنر قاجار دست یابند. قطع وزیری این کتاب، مطالعهٔ آن را در کلاس درس و محیط پژوهشی دلپذیر و آسان ساخته و جلد شومیز آن، کتاب را برای استفادهٔ مکرر و کاربردی مناسب کرده است. کاغذ تحریر با کیفیتی مرغوب، بستری مناسب برای چاپ تصاویر و متون علمی فراهم آورده و این کتاب با ۲۹۶ صفحه، گنجینه‌ای است از دانش، تصویر و تحلیل که هر پژوهشگر و علاقه‌مند به هنر ایران را در مسیر شناخت و پژوهش یاری می‌رساند.

«شکوه هنر قاجار»، فراتر از یک کتاب پژوهشی، دعوتی است به تأمل و بازاندیشی در جایگاه هنر قاجار و نقش آن در تاریخ هنر ایران. این کتاب، برای پژوهشگران، دانشجویان، هنرمندان و تمامی علاقه‌مندان به تاریخ هنر و مطالعات فرهنگی، اثری ارزشمند و مرجع است که می‌تواند جرقه‌ای برای پژوهش‌های تازه و نگاهی نو به این دورهٔ مهم تاریخی باشد.

امید که این اثر، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای پژوهش‌های هنری ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای کاشی‌ها، کاخ‌ها و فرهنگ قاجار فرا خواند و او را در مسیر پاسداشت این میراث گران‌بها یاری رساند.