کتاب شکل گیری و توسعه آغاز نگارش در ایران (از پیش نگارش تا آغاز ایلامی) (نشر سمت)

کتاب شکل گیری و توسعه آغاز نگارش در ایران اثر دکتر مرتضی حصاری

نگارش، بی‌گمان یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین دستاوردهای بشری است که نقطه عطفی در تاریخ تمدن محسوب می‌شود. این ابزار شگفت‌انگیز، نه تنها امکان ثبت و انتقال دانش، باورها و تجربیات را برای نسل‌های آینده فراهم آورد، بلکه خود به محرکی قدرتمند برای تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جوامع باستان تبدیل شد. در فلات ایران، سرزمینی با پیشینه‌ای کهن و تمدنی غنی، فرآیند شکل‌گیری و تکامل نظام‌های نوشتاری، از نخستین نشانه‌های پیش‌نگارش تا ظهور خط ایلامی، از پیچیده‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین موضوعات باستان‌شناسی و تاریخ تمدن به شمار می‌رود.

کتاب پیش‌رو که حاصل سال‌ها پژوهش و کاوش میدانی دکتر مرتضی حصاری، از برجسته‌ترین پژوهشگران حوزه باستان‌شناسی ایران، به نگارش درآمده، گامی اساسی در جهت روشن‌سازی این روند تکاملی محسوب می‌شود. این اثر که در قطع وزیری و با زبانی علمی و دقیق تدوین شده، به بررسی نظام‌مند شکل‌گیری و توسعه آغاز نگارش در ایران از دوران پیش از تاریخ تا شکل‌گیری خط ایلامی می‌پردازد. مؤلف محترم با تکیه بر جدیدترین یافته‌های باستان‌شناختی و مطالعات تطبیقی، به تبیین انواع سیستم‌های نشانه‌ای، از جمله نشانه‌های مهرها، گل‌نوشته‌ها، حساب‌گره‌ها و دیگر اشکال پیش‌نوشتاری پرداخته و چگونگی تحول آن‌ها به نظام‌های نوشتاری کامل را نشان می‌دهد.

در حقیقت، این کتاب پاسخی به خلأ منابع تخصصی و بومی در زمینه زبان‌شناسی تاریخی و خط‌شناسی باستانی ایران است که تاکنون به‌دقت و جامعیت کافی مورد بررسی قرار نگرفته بودند. از ویژگی‌های برجسته این اثر می‌توان به رویکرد تحلیلی-تطبیقی، بهره‌گیری از تصاویر و مستندات متعدد از محوطه‌های شاخص، و همچنین ارائه جدول‌های تطبیقی و گاه‌نگاری دقیق اشاره کرد. کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های باستان‌شناسی، تاریخ، زبان‌شناسی و مطالعات میان‌رشته‌ای، همچنین تمامی علاقه‌مندان به شناخت ریشه‌های تمدن‌های کهن و خاستگاه خط در ایران، منبعی کاربردی و راهگشا محسوب می‌شود.

مطالعه این اثر، خواننده را با یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین فرآیندهای تحول فرهنگی در تاریخ ایران باستان آشنا ساخته و درک عمیق‌تری از نقش حفظ میراث فرهنگی در شناخت هویت ملی ارائه می‌دهد. بی‌تردید، این کتاب به عنوان مرجعی ماندگار در مطالعات خط و نگارش ایران جایگاه ویژه‌ای خواهد یافت.