کتاب تزئینات گچبری ساسانی (نشر سمت)

کتاب تزئینات گچبری ساسانی اثر ینس کروگر

هنر و معماری دوران ساسانی، به عنوان یکی از درخشان‌ترین ادوار تمدن ایران پیش از اسلام، همواره محل توجه و مطالعه پژوهشگران داخلی و خارجی بوده است. در این میان، تزئینات گچبری ساسانی به دلیل ظرافت‌های بصری، تنوع نقوش و پیوند عمیق با مفاهیم آیینی و درباری، جایگاهی ممتاز در مطالعات هنر ایران دارد. کتاب حاضر که ترجمه‌ای ارزشمند از اثر پژوهشی ینس کروگر، خاورشناس برجسته آلمانی، به قلم فرامرز نجد سمیعی است، گامی اساسی در جهت معرفی نظام‌مند این میراث نفیس به جامعه علمی کشور محسوب می‌شود.

این اثر حجیم که در قطع رحلی و با زبانی فنی و دقیق به نگارش درآمده، حاصل سال‌ها کاوش میدانی و مطالعات تطبیقی بر روی نمونه‌های شاخص گچبری‌های ساسانی از محوطه‌های باستانی چون بیشاپور، تیسفون و کاخ‌های کرمانشاه است. مؤلف با رویکردی تحلیلی و روش‌شناختی، به بررسی ابعاد گوناگون این هنر، از جمله نقوش برجسته، الگوهای هندسی، نقوش گیاهی و جانوری، و نیز ارتباط آن‌ها با هنر و معماری ساسانی در بستر تاریخی و فرهنگی عصر خود پرداخته است. مترجم محترم نیز با تسلط بر زبان آلمانی و آشنایی عمیق با اصطلاحات تخصصی باستان‌شناسی و تاریخ هنر، ترجمه‌ای روان و امانت‌دار ارائه داده که مطالعه آن را برای دانشجویان و پژوهشگران این حوزه تسهیل می‌کند.

از نکات برجسته این کتاب، توجه ویژه به جنبه‌های فنی و اجرایی گچبری، از جمله ترکیب مواد، شیوه‌های قالب‌گیری و تکنیک‌های تزئین است که آن را از صرفاً یک اثر تاریخی‌نگارانه فراتر برده و به منبعی کاربردی برای مرمتگران و معماران علاقه‌مند به احیای هنرهای سنتی تبدیل کرده است. همچنین، تصاویر متعدد و باکیفیت از نمونه‌های اصیل، درک بصری مخاطب را از غنا و تنوع این هنر فاخر دوچندان می‌سازد.

بی‌تردید، این کتاب مرجعی بی‌نظیر برای شناخت عمیق‌تر تزئینات معماری ایران باستان و پاسخی به خلأ منابع تخصصی در این زمینه خواهد بود و جایگاهی ماندگار در کتابخانه‌های تخصصی هنر و باستان‌شناسی به دست خواهد آورد.