کتاب تصویر زن در هنر قاجار (موزه هنر اسلامی قطر) ( نشر دانیار)

کتاب تصویر زن در هنر قاجار اثر مونیعه شخب ابوضیا و نور سوبرز خان  

هنر دوران قاجار از ساحت های گوناگون قابل واکاوی است اما بی تردید یکی از جذاب ترین و در عین حال چالش برانگیزترین موضوعات آن بازنمایی تصویر زن در نقاشی و سایر هنرهای تزئینی است. کتاب تصویر زن در هنر قاجار که بر اساس مجموعه ارزشمند موزه هنر اسلامی قطر تدوین شده است تلاشی پژوهشی برای گشودن گره های تاریخی و اجتماعی است که در پس چهره های ترسیم شده زنان در این دوره نهفته است. نویسندگان این اثر مونیعه شخب ابوضیا و نور سوبرز خان با نگاهی فراتر از زیبایی شناسی صوری به بررسی نقش و جایگاه زنان در مناسبات فرهنگی و اجتماعی ایران عصر قاجار پرداخته اند و به خواننده کمک می کنند تا فراتر از ظاهر آراسته تصاویر به عمق نگاه هنرمند و فضای زیستی سوژه ها پی ببرد.

این پژوهش با تکیه بر مستندات بصری و اشیاء تاریخی موجود در مجموعه موزه هنر اسلامی قطر نشان می دهد که چگونه تصویر زن در نقاشی ها و هنرهای تزئینی این دوره از یک سو تحت تاثیر سنت های تصویری پیشین بوده و از سوی دیگر بازتابی از تحولات مدرن و ورود اندیشه های نو به جامعه ایران است. اثر حاضر صرفا گردآوری تصاویر نیست بلکه تلاشی تحلیلی برای رمزگشایی از نمادها و استعاره هایی است که در پوشش و آرایش و محیط پیرامون زنان قاجار دیده می شود. ترجمه علیرضا بهارلو با دقت و امانت داری به انتقال مفاهیم تخصصی این پژوهش کمک شایانی کرده است تا مخاطب فارسی زبان به درکی روشن از این روایت های تصویری دست یابد. استفاده از کاغذ گلاسه در چاپ این اثر انتخابی هوشمندانه از سوی نشر دانیار است زیرا برای درک دقیق جزئیات نگارگری ها و ظرافت های ترسیم چهره و لباس کیفیت بالای چاپ یک ضرورت محسوب می شود.

این ویژگی بصری در کنار متن تحلیلی کتاب به مخاطب امکان می دهد تا همزمان با مطالعه محتوا به تحلیل فنی و هنری آثار نیز بپردازد. کتاب تصویر زن در هنر قاجار برای پژوهشگران تاریخ هنر مطالعات زنان و علاقه مندان به تاریخ اجتماعی ایران یک منبع ارزشمند است. این اثر به ما کمک می کند تا با عبور از کلیشه های رایج به تصویری واقعی تر و پیچیده تر از نقش و جایگاه زن در هنر قاجار دست یابیم و پیوند میان هنر و جامعه را در یکی از مهم ترین دوره های تاریخ معاصر ایران بهتر درک کنیم. مطالعه این اثر برای هر کسی که به دنبال بازخوانی تاریخ اجتماعی ایران از دریچه هنر است توصیه می شود.